WaalwijkWiki - Gebruikersbijdragen [nl]

Sjabloon:Infobox generiek

2025-11-01T16:52:16Z

Jan:

<includeonly>
{| class="infobox" style="width: 22em; background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; border: 1px solid #ccc; float: right; margin-left: 15px; margin-bottom: 15px; border-collapse: collapse;"
|-
| colspan="2" style="text-align: center; font-size: 120%; font-weight: bold; background-color: #efefef; padding: 8px;" | {{{kop|}}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center; padding:8px;" |
{{#if: {{{afbeelding|{{{image|}}}}}}
| [[File:{{{afbeelding|{{{image|}}}}}}|{{#if:{{{afbeeldingbreedte|{{{imagewidth|}}}}}}|{{{afbeeldingbreedte|{{{imagewidth|}}}}}}px|250px}}]]
| {{{noimage|}}}
}}

|-
| colspan="2" style="text-align: center; font-style: italic; color: #555; padding: 6px 8px;" | {{{caption|{{{onderschrift|}}}}}}
|-
! colspan="2" style="background-color: #dddddd; font-weight: bold; padding: 6px 8px;" | {{{kop1|}}}
|-
| style="padding: 6px 8px; font-weight: bold;" | {{{head1_1|}}}
| style="padding: 6px 8px;" | {{{item1_1|}}}
|-
| style="padding: 6px 8px; font-weight: bold;" | {{{head1_2|}}}
| style="padding: 6px 8px;" | {{{item1_2|}}}
|-
| style="padding: 6px 8px; font-weight: bold;" | {{{head1_3|}}}
| style="padding: 6px 8px;" | {{{item1_3|}}}
|-
| style="padding: 6px 8px; font-weight: bold;" | {{{head1_4|}}}
| style="padding: 6px 8px;" | {{{item1_4|}}}
|-
| style="padding: 6px 8px; font-weight: bold;" | {{{head1_5|}}}
| style="padding: 6px 8px;" | {{{item1_5|}}}
|-
| style="padding: 6px 8px; font-weight: bold;" | {{{head1_6|}}}
| style="padding: 6px 8px;" | {{{item1_6|}}}
|-
| style="padding: 6px 8px; font-weight: bold;" | {{{head1_7|}}}
| style="padding: 6px 8px;" | {{{item1_7|}}}
|-
| style="padding: 6px 8px; font-weight: bold;" | {{{head1_8|}}}
| style="padding: 6px 8px;" | {{{item1_8|}}}
|-
| style="padding: 6px 8px; font-weight: bold;" | {{{head1_9|}}}
| style="padding: 6px 8px;" | {{{item1_9|}}}
|-
| style="padding: 6px 8px; font-weight: bold;" | {{{head1_10|}}}
| style="padding: 6px 8px;" | {{{item1_10|}}}
|}
</includeonly>

Oranjeplein

2025-11-01T10:36:06Z

Jan:

[[Bestand: 41687 Oranjeplein.jpg|thumb|rechts|200 px| De winkelgalerij aan het Oranjeplein, ca. 1980 (GAW, fotonr. 41687).]]

Aan de naamgeving van het '''Oranjeplein''' lag tijdens de raadsvergadering van 20 oktober 1952 de volgende motivatie ten grondslag:

{| class="wikitable"
|
Het pleintje in Baardwijk dat de afsluiting vormt van de Mgr. Zwijsenstraat, sluit aan bij de straten welke genoemd zijn naar personen die zich verdiensten hebben verworven voor de emancipatie en ontwikkeling van de provincie Noord-Brabant.

Wij stellen u voor dit pleintje te noemen Oranjeplein, hiermede aangevende dat het gewest Noord-Brabant bij haar gevoerde strijd om gelijke rechten ten opzichte van de andere rijksdelen steun heeft mogen ondervinden van het Oranjehuis.

Aldus wordt tegelijk een waardige overgang verkregen van deze ‘emancipatorenbuurt’ naar het oostelijk daarvan gelegen stratencomplex, waarvan het begin gevormd gaat worden door de in aanleg zijnde laan vanaf het Oranjeplein naar de te scheppen nieuwe verbinding Grotestraat – Laageinde. Het ligt in de bedoeling aldaar een ‘staatsliedenbuurt’ te scheppen.
|}

{{Appendix||2=
===Bronnen===
*Gemeentearchief Waalwijk, Gemeentebestuur Waalwijk (1877)1922-1996(2001), inv.nr. 70, Straatnaamgeving en huisnummering 1927-1962.
}}

[[Categorie: Straten en wijken]]
[[Categorie: Straten]]

Hubertus Wilhelmus Marinus de Graaff

2025-10-31T23:25:05Z

Jan:

{{Infobox oorlogsslachtoffer
| kop = Hub de Graaff
| afbeelding = Hub de Graaff.jpg
| onderschrift = Foto collectie Conny Rondel
| voornamen = Hubertus Wilhelmus Marinus
| roepnaam = Hub
| tussenvoegsels = de
| achternaam = Graaff
| geboortedatum = 26-12-1924
| geboorteplaats = Waalwijk
| overlijdensdatum = 8-12-1944
| overlijdensplaats = Loon op Zand (Kaatsheuvel)
| burgerlijke staat = Ongehuwd
| beroepen = Slager
| bijzonderheden overlijden = Verkeersongeval
| laatste adres woonplaats = Waalwijk
| laatste adres straatnaam = Grotestraat
| laatste adres huisnummer = 94
| laatste adres huisnummertoevoeging =
| begraafplaats =
}}'''Hubertus Wilhelmus Marinus (Hub) de Graaff''' (Waalwijk, 26 december 1924 – Loon op Zand, 8 december 1944) was een zoon van slager Wilhelmus Henricus de Graaff en Maria Johanna Zijlmans. Hij was ongehuwd en slager van beroep en woonde bij zijn ouders in de Grotestraat.

Hub de Graaff was het eerste dodelijke slachtoffer van de Waalwijkse Ordedienst. Op 8 december 1944 reed hij met zijn motor in Kaatsheuvel tegen een Canadese tank en overleed daar aan zijn verwondingen. Huub was pas 19 jaar.

Over zijn begrafenis op maandag 11 december d.a.v. berichtte De Echo:

{| class="wikitable"
|
'''In memoriam Hub. de Graaff'''

Tengevolge van een noodlottige aanrijding onder Kaatsheuvel, verloor de 19-jarige Hub. de Graaff, in dienst van het vaderland, het leven.

Maandagmorgen had onder zeer grote belangstelling en medeleven de plechtige uitvaart en begrafenis met militaire eer plaats. Nadat in de parochiekerk van O.L. Vrouw Onbevlekt Ontvangen de plechtige H. Mis van requiem was opgedragen door den Zeereerw. Heer pastoor Kemps, vormde zich een lange stoet om het stoffelijke overschot naar zijn laatste rustplaats uitgeleide te doen. Voorafgegaan door vele bloemstukken en kransen, o.m. van afdeelingen der binnenlandsche strijdkrachten uit deze en andere plaatsen, merkten wij in den stoet o.m. op commandanten en leden van binnenlandsche strijdkrachten uit plaatsen in dit gebied, deputaties van Roode Kruis en van de alhier gelegerde geallieerde troepen.
Nadat een afdeeling der B.S. den overledene het eeresalvo gebracht had, sprak de commandant der plaatselijke afdeeling. Hij wees erop dat wij een strijd te voeren hebben voor het herkrijgen van waarheid, gerechtigheid en naastenliefde in een vrij land, waar geen plaats is voor zelfzucht. Als lid van de Koninklijke Binnenlandsche Strijdkrachten heeft De Graaff daarvoor zijn hulp gegeven. ‘Wij zullen U herinneren,’ zoo besloot spreker, ‘als een kameraad die steeds met blijmoedigheid en ijver zijn taak vervulde. Rust in vrede.’

Diep ontroerd verlieten allen den doodenakker.
|}

==Afbeeldingen==
<gallery>
Bestand:Rouwbericht HWM de Graaff.jpg|Rouwbericht in De Echo
</gallery>

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*Jack Didden en Maarten Swarts, ''[[Provinciestad in oorlogstijd]]'' (Drunen 1991) blz. 228.
}}

{{DEFAULTSORT: Graaff, Hubertus Wilhelmus Marinus}}

[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie:Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie: Oorlogsslachtoffers]]

Willem (I) van Besoyen

2025-10-31T23:24:23Z

Jan:

{{Infobox persoon
|kop = Willem (I) van Besoyen
|afbeelding =
|onderschrift =
|voornamen = Willem (I)
|roepnaam =Willem (I)
|tussenvoegsels = van
|achternaam = Besoyen
|geboortedatum =
|geboorteplaats =
|overlijdensdatum =
|overlijdensplaats =
|burgerlijke staat =
|beroepen = Heer van Besoijen
}}Willem (I) van Besoyen (?-?) was een zoon van [[Jan van Besoyen]] en heer van Besoijen.

Van deze heer van Besoijen is alleen maar bekend dat hij in 1351 de ‘''tiende''’ van Besoijen kocht van Willem van Duvenvoorde. Op een (nog) onbekende datum ging de heerlijkheid over naar zijn zoon [[Willem (II) van Besoyen]].

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*Joost Rosendaal, ‘De heren van Besoijen,’ ''[[De Klopkei]]'', 2e jaargang, december 1978 en 3e jaargang, december 1979.
}}

{{DEFAULTSORT: Besoyen, Willem (V) van}}

[[CATEGORIE: WaalwijkWiki:Afbeelding gewenst]]
[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie:Bestuur en politiek]]
[[Categorie:Heren en Vrouwen van Besoijen]]

Hermanus Laurentius Johannes Slaats

2025-10-31T23:23:14Z

Jan:

{{Infobox oorlogsslachtoffer
| kop = Herman Slaats
| afbeelding = Slaats Herman.jpg
| onderschrift =
| voornamen = Hermanus Laurentius Johannes
| roepnaam = Herman
| tussenvoegsels =
| achternaam = Slaats
| geboortedatum = 02-12-1910
| geboorteplaats = Waalwijk
| overlijdensdatum = 12-12-1944
| overlijdensplaats = Spaldingstrasse/Hamburg (DE)
| burgerlijke staat = Gehuwd met Anna Cornelia Henrica van Heijst
| beroepen = Chauffeur
| bijzonderheden overlijden = Concentratiekamp
| laatste adres woonplaats = Waalwijk
| laatste adres straatnaam = Stationsstraat
| laatste adres huisnummer = 100
| laatste adres huisnummertoevoeging =
| begraafplaats = Bloemendaal, Waalwijk
}}'''Hermanus Laurentius Johannes (Herman) Slaats''' (Waalwijk, 2 december 1910 – Spaldingstrasse/Hamburg (DE)<ref> De Spaldingstrasse was een buitenkamp van concentratiekamp Neuengamme (informatie van F. Slaats Hermanzn.).</ref>, 12 december 1944) was een zoon van Laurentius Johannes (Frans) Slaats en Aleida Bijlhout. Hij was gehuwd met Anna Cornelia Henrica van Heijst en vader van twee zoontjes, Frans en Kees.

In de eerste week van oktober 1944 zit een aantal verzetsmensen bij elkaar in het huisje van de familie Van Loon aan de Roestelberg. Frans Mulders: ‘We zaten wat te praten toen plotseling Frits de Haan binnen kwam stormen. “Maak dat je wegkomt! De landwacht komt dadelijk een inval doen.” Iedereen rende het huisje uit. Frits vertelde dat we verraden waren door V. die ons vanuit zijn café had gezien.’ <ref> Interview met Frans Mulders. </ref>

Mogelijk als wraak, mogelijk uit pure frustratie of ballorigheid, gooit een van de leden van de groep André een paar dagen later fosfor op het rieten dak van het hoofdgebouw. Het café vliegt in brand en verandert in een geblakerde ruïne. Op zondag 8 oktober volgt de reactie.
De SD rijdt door Waalwijk en haalt verschillende personen op die in de garage van Van Dommelen worden opgesloten. Omdat zij slechts de beschikking hebben over één auto, worden uiteindelijk maar zes mannen meegenomen: [[Cornelis Johannes Maria van Loon|Kees van Loon]] en Frans Slaats met zijn vier zonen [[Julius Slaats|Jules]], [[George Slaats|George]], [[Gerardus Josephus Slaats|Gerard]] en Herman.

De andere gearresteerden worden teruggestuurd naar huis. Heel Waalwijk is in opschudding over deze laatste wandaad van de Duitsers. De volgende dag komt vader Frans Slaats terug uit Gorinchem, waar de zes gevangenen de vorige dag zijn opgesloten. Vanaf dat moment wordt niets meer van hen vernomen tot De Echo van het Zuiden op 27 april 1945 bericht:

{| class="wikitable"
|
'''Waalwijk opnieuw in rouw gedompeld.'''

''Vijf jonge levens in Duitsch concentratiekamp vernietigd.''

Men zal zich herinneren dat in den nacht van 8 October 1944, van Zaterdag op Zondag, een aantal families uit Waalwijk door de SS uit hun bed werden gelicht en opgesloten in de garage van Van Dommelen. Niemand van hen was zich bewust, zich ergens aan schuldig te hebben gemaakt, maar men bracht het gebeurde in verband met een al dan niet vermeende aanslag op den beruchten NSB’er M.V., die daarover een aanklacht zou hebben ingediend en de namen van de mogelijke verdachten zou hebben opgegeven. Zoo bevond zich op dien fatalen Zondagmorgen een gezelschap van 14 vrouwen, jongens en mannen in deze garage bijeen, waarvan er uiteindelijk zes werden weggevoerd naar Gorinchem, te weten vader Slaats met zijn vier zoons, Jules 16 jaar, Georg 21 jaar, Gerard 22 jaar en de gehuwde Herman 34 jaar, benevens de 18-jarige Kees van Loon. Dat juist deze zes werden weggevoerd, was stom toeval en dat de anderen later werden losgelaten, was puur geluk. Aanvankelijk was men van meening, dat het met de weggevoerden zoo’n vaart niet zou loopen. Vader Slaats werd in Gorinchem naar huis gestuurd en men dacht dat de anderen wel ergens te werk zouden worden gesteld, omdat de menschenjagers zich bij herhaling in dien geest hadden uitgelaten.
De vier broers en Kees van Loon werden vanuit Gorinchem direct op transport gesteld naar Amersfoort en vandaar op 14 October overgebracht naar het beruchte concentratiekamp Neuengamme bij Hamburg, waar zij als politieke gevangenen werden opgesloten.

Vijf oersterke, gezonde jonge kerels in een Duitsch concentratiekamp. Vijf flinke jongens, van goede families, op wier naam niets was aan te merken, bij ieder geacht en met ontelbare vrienden, zij zijn den weg gegaan van zoovele duizenden voor hen, na enkele maanden waren zij dood. De waarheid moet te verschrikkelijk zijn, dat men huivert om over de werkelijkheid na te denken. Op 9 December stierf Jules, drie dagen later op 12 December Herman en op 17 December Kees van Loon. Georg was overgebracht naar het kamp Meppen, waar hij op 29 Januari stierf en Gerard stierf op 25 Februari in het kamp Bergen-Belsen.

Een golf van ontroering sloeg over Waalwijk, toen men hier deze ontstellende tijding vernam. En aller spontane medeleven gaat uit naar de diepbedroefde families, die in schier ondragelijke smart gedompeld zijn. Een nieuwe misdaad is toegevoegd aan de lange onafzienbare rij van misdaden, die het barbarendom over de beschaafde wereld gebracht heeft. Troost kan hier niet gegeven worden. Het leed is te groot en de straf voor alle gruweldaden voltrekt zich reeds thans met niet gedachte gestrengheid over een volk, dat eens de wereld met zijn gruwelen beheerschen wilde, maar slechts verachting en diepste walging oogstte. Aan het Duitsche volk voltrekt zich de straf, welke het zelf over zich afgeroepen heeft. Wee ook dengene die de oorzaak is van het leed, dat thans weer over Waalwijk gekomen is en dit door tijdige tusschenkomst misschien had kunnen verhinderden.
|}

Herman Slaats was 34 jaar toen hij om het leven kwam.

==Afbeeldingen==
<gallery>
Bestand:Rouwbericht Fam Slaats.jpg|Rouwbericht in De Echo
Bestand: Dankbetuiging Fam Slaats.jpg|Dankbetuiging in De Echo
</gallery>

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*Jack Didden en Maarten Swarts, ''[[Provinciestad in oorlogstijd]]'' (Drunen 1991) , blz. 185 en 263.
*'' [[De Echo van het Zuiden]] '', 27 april 1945
===Voetnoten===
{{references}}
===Externe links===
*[http://srs.ogs.nl/slachtoffer/141070/hermanus-laurentius-johannes-slaats/ Slachtofferregister Oorlogsgravenstichting]
}}

{{DEFAULTSORT: Slaats, Hermanus Laurentius Johannes}}

[[Categorie:Mensen]]
[[Categorie:Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Oorlogsslachtoffers]]

Slangentoren

2025-10-31T23:22:27Z

Jan:

{{Infobox rijksmonument
| kop = Slangentoren
| afbeelding = Raadhuisplein Slangentoren Waalwijk.jpg
| onderschrift = Foto Wikipedia/LeeGer
| monumentsoort = Rijksmonument
| monumentnummer = 525795
| straatnaam = Raadhuisplein
| huisnummer = achter 2
| huisnummertoevoeging =
| oorspronkelijke functie = Slangentoren
| bouwjaar = 1957
| architect = A.J. Kropholler
| datum besluit = 09-10-2001
}}Achter het [[Raadhuis Waalwijk (Raadhuisplein)|raadhuis]] bouwde de firma Wed. A. Aarts en Zonen uit Waalwijk in 1948 een nieuwe garage voor de brandweer. De steeds professioneler wordende organisatie maakte een centrale plaats voor opslag van het brandweermaterieel noodzakelijk. De opening werd verricht op 25 september 1948 door mevrouw Annegien de Hoop, de weduwe van de eerder dat jaar omgekomen [[Hendrik de Hoop|brandweercommandant Hendrik de Hoop]].
Op dezelfde dag werd ook een [[Autospuit Ford type V 8|nieuw blusvoertuig]] in gebruik genomen.

De garage was 17,50 bij 10,75 meter groot, inclusief een magazijn van 3,40 bij 5 meter.

In 1957 werd naast de garage, naar een ontwerp van de architect van het nabijgelegen raadhuis A.J. Kropholler, een brandweer- of slangentoren gebouwd om de slangen goed te kunnen laten drogen.
Deze toren werd gebouwd door aannemer G. Coppens.

Gelijktijdig werden enkele uitbreidingswerkzaamheden aan de bestaande garage uitgevoerd (de deuren moesten bijvoorbeeld aangepast worden, omdat het moderne materieel niet meer naar binnen kon), werd een overkapping aangebracht tussen de garage en de slangentoren en een slangenwasgoot aangelegd.

In 1980 betrok de brandweer de nieuwe [[Brandweerkazerne|kazerne]] aan de Hertog Janstraat. De brandweergarage achter het raadhuis werd in 1984 gesloopt ten behoeve van de uitbreiding van datzelfde raadhuis. Van de oorspronkelijke overkapping werd later een garage gemaakt.

==Afbeeldingen==
<gallery>
Bestand: Slangentoren.jpg|Slangentoren met garage en overkapping, circa 1957 (collectie Wim van der Lee).
</gallery>

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*Drs. Piet Kaashoek, ''[[Door het vuur|Door het vuur. Een eeuw vrijwillige brandweer Waalwijk]].''}}

[[Categorie: Orde en veiligheid]]
[[Categorie: Brandweer]]
[[Categorie: Gebouwen]]
[[Categorie: Monumenten]]
[[Categorie: Rijksmonumenten]]

Dirk (IV) van Assendelft

2025-10-31T23:21:03Z

Jan:

{{Infobox persoon
|kop = Dirk (IV) van Assendelft
|afbeelding =Dirk (IV) van Assendelft.jpg
|onderschrift = Foto Genealogie van Assendelft
|voornamen = Dirk
|roepnaam = Dirk (IV)
|tussenvoegsels = van
|achternaam = Assendelft
|geboortedatum = ca. 1498
|geboorteplaats =
|overlijdensdatum = 1553
|overlijdensplaats = Breda
|burgerlijke staat = Gehuwd met Adriana van Nassau
|beroepen = Heer van Besoijen, schout van Breda.
}}'''Dirk IV van Assendelft''' (ca. 1498-1553) was de jongste zoon van [[Claes (III) van Assendelft]] en Aleit van Kijfhoek. Hij was, sinds 6 april 1502 toen hertog Philips hem met de heerlijkheden beleende, heer van Besoijen en van Heinenoord. Door koop verwierf hij in 1534 nog de heerlijkheid Albrandswaard. Omstreeks 1542 werd hij, als opvolger van zijn schoonvader, door René van Chalon, een neef van Willem de Zwijger, beleend met het schoutsambt van Breda.

Dirk was gehuwd met Adriana van Nassau (1507-1558), een dochter van Pauwels van Nassau, schout van Breda, en Catharina van Haaften. Haar grootvader was Jan, kastelein van Heusden, die op zijn beurt een bastaardzoon was van Johan van Nassau, de overgrootvader van Willem de Zwijger. De huwelijksovereenkomst werd opgemaakt op 2 december 1527 en Dirk en Adriana kregen tenminste drie zonen en acht dochters, waaronder [[Claes (IV) van Assendelft|Claes (IV)]], die zijn vader zou opvolgen als ‘heer van Besoijen’. Een van de dochters trouwde met [[Andries Millinck]], die heer van Waalwijk was. 
Adriana’s [[Maria van Nassau|tante Maria]] was de eerste (bekende) priorin van [[Klooster Nazareth]].

Dirk IV van Assendelft overleed in 1553 te Breda en werd begraven in de Grote Kerk aldaar, waar na het overlijden van Adriana een fraai epitaaf voor het echtpaar gemaakt werd.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
----
*Joost Rosendaal, ‘De heren van Besoijen,’ [[De Klopkei]], 3e jaargang, april 1979.
===Externe links===
----
* [http://nl.wikipedia.org/wiki/Grafmonument_van_Dirk_van_Assendelft Artikel over grafmonument Dirk van Assendelft op Wikipedia.]
*[http://asbat.home.xs4all.nl/assendelft/dirkennassau.html Genealogie van Assendelft]]
}}

{{DEFAULTSORT: Assendelft, Dirk (IV) van}}

[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Bestuur en politiek]]
[[Categorie: Heren en Vrouwen van Besoijen]]

Leonardus Dominicus van Heijst

2025-10-31T23:18:23Z

Jan:

{{Infobox persoon
| kop = Leonardus D. van Heijst
| afbeelding = 10481 heijst ld.jpg
| onderschrift = Collectie [[GAW]], fotonr. 10481
| voornamen = Leonardus Dominicus
| roepnaam =
| tussenvoegsels = van
| achternaam = Heijst
| geboortedatum = 16-11-1785
| geboorteplaats = Waalwijk
| overlijdensdatum = 20-04-1866
| overlijdensplaats = Waalwijk
| beroepen = Burgemeester
}}'''Leonardus Dominicus van Heijst''' (Waalwijk, 16 november 1785 – Waalwijk, 20 april 1866) was burgemeester van Waalwijk van 18 februari 1836 (K.B. 19 januari 1836 nr. 97) tot 1 september 1861.

Op de voordracht van de raad voor een opvolger voor [[Hermanus van Meerwijk|Van Meerwijk]] stonden drie personen: de twee zittende wethouders [[Henricus Jacobus Lennaarts|Lennaarts]] en [[Antonie Janse Vermeulen|Vermeulen]] en een recente inwoner van Waalwijk, L.D. van Heijst. De laatste werd uitverkoren. De beide wethouders zouden nog zeer lang in functie blijven. Men kan zich zelfs afvragen of hun kandidatuur wel serieus was. Voor alle partijen was Van Heijst een ideale kandidaat. Gezien de moeite die het gewoonlijk kostte om een goede burgemeester te vinden, was zijn beschikbaarheid een geschenk uit de hemel.

Van Heijst was geen vreemde in Waalwijk. Hij was er zelfs geboren. Zijn vader Laurens, timmermansbaas en herbergier, was al veertig jaar actief in de lokale politiek. Toen bleek dat de jonge Leonardus meer kon dan zijn vader in de timmerwinkel opvolgen, ging hij zich verder in de meetkunde bekwamen. In dat vak was in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw veel te doen, omdat toen juist het kadaster werd ingevoerd. L.D. van Heijst werd ingenieur-verificateur in ’s-Hertogenbosch, tweede verantwoordelijke voor de invoering van het kadaster in Noord-Brabant. In 1833 was dit werk voltooid. Van Heijst, nog geen vijftig jaar oud, werd op een royaal wachtgeld gesteld en keerde naar zijn geboorteplaats terug.

In tegenstelling tot zijn voorgangers ontpopte hij zich als een krachtig burgemeester. Als liberaal katholiek wist hij de spanningen tussen de gezindten bekwaam in de hand te houden. Op het roerige schoenmakersvolk had hij een opmerkelijke greep. Op kritieke momenten was hij in staat oproer te voorkomen, of zodanig te beperken dat het onschadelijk bleef. Van Heijst had een persoonlijke, sterk paternalistische verhouding met zijn minderbedeelde plaatsgenoten. In strenge winters gaf hij hen werk op zijn uitgestrekte landerijen. Velen hielp hij door voorspraak of anderszins zijn invloed te laten gelden. Hiermee creëerde hij een clientèle van afhankelijken om zich heen, waarop hij indien nodig een beroep kon doen.

Van Heijst aarzelde niet om in zijn hoedanigheid van publiek aanklager van het kantongerecht in buurgemeentes in te grijpen. Ook zijn functie als lid van Provinciale Staten (1838-1849) gaf hem volop gelegenheid om op bovenlokale schaal gezag uit te oefenen. In 1861 trad hij vrijwillig terug, waarna hij nog twee jaar raadslid bleef.

{{StartOpvolging}}
{{OpvolgingCombi
| lijst = [[:Categorie:Burgemeesters van Waalwijk|Burgemeester van Waalwijk]] 1836- 1861
| vorige = [[Hermanus van Meerwijk]]
| volgende = [[Fredericus Arnoldus Dominicus van der Klokken|Fredericus A.D. van der Klokken]]
}}
{{EindOpvolging}}

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
De oorspronkelijke tekst van dit artikel is met toestemming van auteur Jeroen van Oss overgenomen uit: 'Honderdtachtig jaar burgemeesters in Waalwijk, Baardwijk en Besoijen', ''[[De Klopkei]]'' (14e jaargang, 3e kwartaal 1990) blz. 22.
}}

[[Categorie: Bestuur en politiek]]
[[Categorie:Mensen]]
[[Categorie:Burgemeesters]]
[[Categorie:Burgemeesters van Waalwijk]]

{{DEFAULTSORT:Heijst, Leonardus Dominicus van}}

Jan van Besoyen

2025-10-31T23:17:57Z

Jan:

{{Infobox persoon
|kop = Jan van Besoyen
|afbeelding =
|onderschrift =
|voornamen =Jan
|roepnaam =Jan
|tussenvoegsels = van
|achternaam = Besoyen
|geboortedatum =
|geboorteplaats =
|overlijdensdatum =
|overlijdensplaats =
|burgerlijke staat =
|beroepen = Heer van Besoijen
}}
'''Jan van Besoyen''' (?-?) was schout en vanaf 1339 heer van Besoijen. Hij was waarschijnlijk een zoon van Gheraerd van Strijen, als heer van de voormalige heerlijkheid Wieldrecht ook wel Van Wieldrecht genaamd.

‘''Op des sondags na des heyliches scramentsdach in ’t jaer ons heere dusent drie hondert negen en dertich (30 mei 1339)'',’ verleende Willem IV, graaf van Holland, Zeeland en Henegouwen en heer van Vriesland te Geertruidenberg aan Jan van Besoyen Gz. ‘''dat ambacht van Bezoyen, noerde waert te Dronghelen te halver Mase streckende, sudewaert op tot Claes Gheraerds ambacht toe, westwaert aent ambacht van der Zijdewijnde, streckende oestwaerts tot Waelwijc toe.’''

De heerlijke rechten omvatten ''‘die moelen in Bezoyen met haere stade, dat veer in Besoyen met zijnre steghe ende die gruetstegen in Bezoyen.’''

Jan van Besoyen kreeg ook het recht om belasting te heffen en moest beloven dat hij niet aan ‘''landwinninghe’'' zou doen en verder alles in het werk zou stellen om misdadigers op te sporen, gevangen te nemen en over te brengen naar de gevangenis van Dordrecht.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===

*Joost Rosendaal, ‘De heren van Besoijen,’ ''[[De Klopkei]]'', 2e jaargang, december 1978.
}}

{{DEFAULTSORT: Besoyen, Jan van}}

[[CATEGORIE: WaalwijkWiki:Afbeelding gewenst]]
[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie:Bestuur en politiek]]
[[Categorie:Heren en Vrouwen van Besoijen]]

Adriaen Stalpaerts

2025-10-31T23:17:02Z

Jan:

{{Infobox persoon
|kop = Adriaen Stalpaerts
|afbeelding =Adriaen Stalpaerts.jpg
|onderschrift = GAW, Fotonr. 40592
|voornamen = Adriaen
|roepnaam =
|tussenvoegsels =
|achternaam = Stalpaerts
|geboortedatum = 25-04-1563
|geboorteplaats = Hilvarenbeek
|overlijdensdatum = 25-10-1629
|overlijdensplaats = Duffel (B)
|burgerlijke staat = Priester
|beroepen = Pastoor van Waalwijk en abt van Tongerlo.
}}'''Adriaen Stalpaerts''' (Hilvarenbeek, 25 april 1563 – Duffel (B), 25 oktober 1629) was een zoon van Nicolaes Matheus Stalpaerts en Heilwich Jan Peter Mijs Ancemss Veltacker. Hij was van 1599 tot 1607 pastoor te Waalwijk en werd in 1608 abt van Tongerlo.

Adriaen zag het levenslicht in het jaar dat de derde en laatste zitting van het Concilie van Trente werd beëindigd. Dat was een kerkvergadering die voor een belangrijk deel richting zou geven aan zijn leven. Hij bracht zijn jeugdjaren door in Diessen, het dorp waar zijn moeder vandaan kwam. Dat verklaart waarom hij van tijd tot tijd werd aangeduid met de toevoeging 'Van Diessen.' Zijn intrede in de abdij van Tongerlo op 2 oktober 1584 was geen toevallige stap. Zijn oom Jacobus Veltacker, een broer van zijn moeder, was abt van die indrukwekkende abdij geweest. Op 20 april 1585 ontving Adriaen het witte habijt, deed zijn gelofte een jaar later (20 april 1585) en werd op 23 mei 1587 priester gewijd. De volgende stap was vanuit een abdij als Tongerlo een logische. Het klooster had veel parochies onder zijn beheer en in een daarvan, in Hapert en Loon, werd hij vervolgens pastoor. In 1599 maakte hij een flinke promotie toen hij pastoor van Waalwijk/Besoijen werd, een belangrijke parochie voor de norbertijner abdij. Voor zijn oom Jacobus, maar ook voor anderen, was Waalwijk de opstap geweest naar het hoogste ambt binnen de abdijhiërarchie.

Pastoors van de parochie van Sint-Jan verkeerden al meer dan dertig jaar in een uiterst moeilijke positie. Pastoor [[Henricus Willibrords]] was bij de beeldenstorm in 1566 al uit zijn pastorie verjaagd, maar had toch kans gezien het pastoraat voort te zetten. Zijn opvolgers kwamen in zwaar weer terecht, zeker nadat in de jaren zeventig Geertruidenberg (1573) en Heusden (1578) de kant van de Opstand kozen. Vier pastoors vertrokken vervolgens voortijdig uit Waalwijk. [[Dionisius Droogen]] (1572-1574), [[Johannes Goossens]] (1574-1584), [[Henricus Gijzelen]] (data niet bekend) en [[Godschalk Nieuwenhuizen]] (1593-1599) kregen 'veel ketterse aantijgingen’ te verduren en zochten hun heil elders. Vervolgens werd Stalpaerts in de parochie Waalwijk aangesteld.

Een belangrijk deel van zijn opdracht was het doorvoeren van de richtlijnen van Trente: misbruiken onder geestelijken en gelovigen moesten worden uitgebannen. Om dat te bereiken was Waalwijk geen eenvoudige werkplek. Het lag ingeklemd tussen Hollands gebied. De magistraat van Waalwijk was overwegend protestantsgezind en niet geneigd tot constructief samenwerken. Vooral de rijke ossenkoopman en presidentschepen [[Adriaen Peters van Andel]] en ambachtsvrouw Van Sonsbeek bleken tegenstanders van formaat. Daar kwam bij dat de kerk aan de haven door brand enorm beschadigd was en geen mogelijkheid bood voor de liturgie. Daarom waren zijn voorgangers al uitgeweken naar de kapel van het [[klooster Nazareth]]. De ambachtsvrouw eiste dat beelden en andere ornamenten uit de kapel van klooster Nazareth verwijderd werden en dat er geen missen zouden worden opgedragen. Zover gingen haar bevoegdheden uiteindelijk niet, maar het tekent wel de vijandige sfeer. De maatregelen waar Stalpaerts mee te maken kreeg, logen er niet om. Zo werden de kerk en de kerkgoederen onder beheer van de stad gesteld en delen van dat kerkelijk bezit verkocht. In allerlei belastingen werd Stalpaerts, vergeleken met andere inwoners, onevenredig hoog aangeslagen. Daar kwam nog bij dat veel parochianen zeer afwijzend reageerden op de pastoor, die zijn gelovigen voortdurend aansprak op hun gedrag dat niet strookte met de nieuwe regels die de kerk voorschreef. Van die strikte richtlijnen waren velen niet gediend.

In 1603 werd het hem allemaal teveel en in een lange litanie van klachten maakte hij duidelijk wat zijn problemen waren en ‘dat geenen pastoir in Brabant geschiet al tgene dat mij hier geschiet.’ De praktijk rond sacramenten was in zijn ogen beneden alle peil. Huwelijken tussen partners met verwantschap in de derde of vierde graad waren aan de orde van de dag. Als Stalpaerts zo'n huwelijk weigerde, zochten de trouwlustigen een voorganger die niet zo nauwgezet was of gingen gewoon samenwonen. Velen weigerden bij hem te biechten en tweederde deel van zijn parochianen verzuimde zijn Pasen te houden; dat wil zeggen dat ze de verplichte jaarlijkse biecht, gevolgd door de communie, achterwege lieten. Met het doopsel was het al niet beter. Sommigen lieten hun kind niet dopen zodat het jarenlang van dat sacrament verstoken bleef. Er waren ook mensen die de tocht naar Raamsdonk maakten om hun kind door ‘pastoor ende predikant’ Jan van Giessen te laten dopen. Die stelde geen moeilijke vragen en doopte als daarom gevraagd werd. Wat hem verder heel erg dwars zat, was de manier waarop zijn eigen parochianen hem tegemoet traden. Hij werd bespot, tegengewerkt en volkomen respectloos behandeld. Een groot aantal parochianen was door de nieuwe leer beïnvloed en nam deel aan avondmaalvieringen in Holland.

De burgerlijke overheid maakte een normaal pastoraat praktisch onmogelijk. Kerkmeesters werd verboden kaarsen, misbrood en wijn aan te schaffen. Voor een koster werd geen geld uitgetrokken. Bij missen en uitvaarten stond de pastoor er helemaal alleen voor. De aanstelling van een schoolmeester of een armenmeester ging helemaal buiten hem om.

Alle klachten maakte Adriaen op de zondag voor Hemelvaart in 1603 vanaf de preekstoel wereldkundig. Het stadsbestuur beschouwde dat als een ongekende belediging. Adriaen Peters van Andel wachtte geen bijeenkomst af, maar ging -in het bijzijn van schout, schepenen, ‘nabueren’ en vreemdelingen- vreselijk tegen hem tekeer. Dat gebeurde op straat, alsof hij met een oproerkraaier te maken had. De tekst met de klachten werd hem afgenomen en in de schepenkist opgeborgen. Later probeerde Adriaen de papieren terug te krijgen, maar de Raad van Brabant moest eraan te pas komen om dat te bereiken.

Een zaak die de verhouding tussen pastoor en stadsbestuur ook erg negatief beïnvloedde, was de vraag over de financiering van wederopbouw van het kerkgebouw. Het stadsbestuur vond dat de parochie de kosten moest betalen, maar daar kon volgens Stalpaerts geen sprake van zijn. De brand was indertijd wel ontstaan toen de school in de kerk gevestigd was, maar dat had niets met nalatigheid van de toenmalige pastoor te maken. Wie de kerk vernield hadden was een publiek geheim, maar de daders werden niet verantwoordelijk gesteld. Stalpaerts vond het onverteerbaar dat de parochie voor de kosten van de vernielzucht moest opdraaien, terwijl andere inwoners van Waalwijk zich met de inboedel van de kerk verrijkt hadden. Hij kende een paar personen die de klokken van de kerk en het zilverwerk verkocht hadden. De problemen maakten het hem zo moeilijk dat hij in 1604 serieus overwoog om uit Waalwijk te vertrekken. Na overleg met abt Mutsaers bleef hij echter op zijn post en probeerde energiek zijn taak te vervullen. Soms ging hij heel ver om zijn goede wil te tonen. Echtparen die in een verboden graad van verwantschap wilden trouwen, bood hij aan de reiskosten te vergoeden om bij de bisschop dispensatie te verkrijgen.

De opmars van de nieuwe leer kon hij niet stuiten. Wat dat betreft had zijn opvolger, pastoor [[Adriaen Eynthouts]] (1607-1625), meer succes. Dat had echter meer met de omstandigheden dan met de pastoor te maken. In 1610 erfde jonker [[Jan van Leefdael]] de heerlijkheid Waalwijk en zijn ondubbelzinnige voorkeur voor de katholieke reformatie beïnvloedde uiteraard ook het stadsbestuur. Daar kwam nog bij dat twee jaar na het vertrek van Stalpaerts het Twaalfjarig Bestand (1609-1621) inging en in die periode slaagde de katholieke reformatie erin om orde op zaken te stellen.

Al in 1603 was er een stap gezet die een aanwijzing inhield voor een promotie van Stalpaerts binnen de hiërarchie van de abdij van Tongerlo. Hij werd toen benoemd tot helper van de abt. Het afscheid van Waalwijk kwam toen hij eind 1607 coadjutor werd van abt Mutsaers met recht van opvolging. Omdat Stalpaerts aanvankelijk in Tongerlo nog niet belast werd met bestuurlijke verantwoordelijkheden, vertrok hij naar de universiteit van Douai (Dowaai). Daar wijdde hij zich aan de studie van het kerkelijk recht. Abt Mutsaers stierf in Tongerlo op 17 november 1608. Gijsbert Masius, bisschop van 's-Hertogenbosch, geassisteerd door de abten van Averbode en Park, verrichtte de officiële abtszegening van Stalpaerts op 11 januari 1609.

Een van de speerpunten van zijn beleid was de wetenschappelijke vorming van de kloosterlingen. Hij zorgde voor mogelijkheden (en geld) om zijn kloosterlingen op gerenommeerde universiteiten te laten studeren. Het Mekka voor studies op theologisch, kerkelijk en een scala van andere gebieden was Rome. Daarom stichtte Stalpaerts aldaar het Sint-Norbertuscollege voor jonge Norbertijnse kloosterlingen. Daar konden ze niet alleen studeren en toegang krijgen tot gerenommeerde bibliotheken, maar ze hadden er ook een veilige, verantwoorde huisvesting. De godsvruchtige, pausgetrouwe en Spaansgezinde Stalpaerts maakte door al die opleidingsactiviteiten van de abdij een onovertroffen uitvalsbasis voor de katholieke reformatie. De rust van het Twaalfjarig Bestand zorgde voor buitengewone mogelijkheden.

Het stimuleren van wetenschappelijk onderwijs gaf mogelijkheden tot emplooi voor kloosterlingen binnen de eigen orde. Tot Stalpaerts aantrad, was het ambt van leraar vaak toegewezen aan lieden van buiten de orde. Stalpaerts stimuleerde talentvolle jongeren tot een opleiding tot leraar. Hij stuurde ze onder andere naar Leuven en Douai. Om de studie te bevorderen ontsloeg hij al snel (in 1610) kloosterlingen van het nachtofficie. De metten mochten in plaats van om twaalf om vier uur worden gezongen. Die maatregel had zo'n positieve uitstraling dat hij in 1627 werd uitgebreid naar alle Brabantse Norbertijner abdijen.

De zeer sociaal ingestelde Stalpaerts dacht bij de ontwikkeling van mensen niet enkel aan eigen kloosterlingen. Om opleidingen ook voor minder draagkrachtigen toegankelijk te maken, stichtte hij verscheidene studiebeurzen, waarvan er drie een plaats boden op het Willibrordcollege in Leuven. De opleidingen wierpen na verloop van tijd hun vruchten af en verspreidden de faam van de abdij. Voor de bibliotheek van Tongerlo verwierf Stalpaerts waardevolle boeken. De kracht en de invloed van boeken waren voor hem een belangrijk middel om de katholieke reformatie uit te dragen, de positie van katholieken (via het parochiepastoraat) positief te beïnvloeden en ‘ketterse dwalingen’ het hoofd te bieden.

Volgens meerdere beschrijvingen was Stalpaerts een nederig en uiterst godsvruchtig man. Hij bracht jaarlijks enkele dagen in volstrekte eenzaamheid door om te mediteren. Wellicht hebben zulke retraites hem op het idee gebracht om een waardevolle relikwie voor de abdij in bezit te krijgen. Stalpaerts was een groot vereerder van de heilige Siardus en hij stelde alles in het werk een reliekkast met ongeveer de helft van de beenderen van de Friese heilige te verwerven. Na de reformatie was dit voorwerp van aanbidding in zijn oorspronkelijke graf in de abdij van Mariëngaard bij Leeuwarden niet meer veilig en werd in eerste instantie vervoerd naar Hildesheim. Na veel omzwervingen (en touwtrekken tussen veel kandidaten) kwamen de kostbare resten van Siardus ten slotte in Tongerlo terecht. Tot op de dag van vandaag trekt de devotie voor de heilige Siardus pelgrims naar Tongerlo.

Ook als bouwer heeft Stalpaerts de nodige faam verworven. Hij liet op het kloosterterrein een tiendschuur bouwen die nu nog te bewonderen is. De initialen A. S. verraden nog de bouwheer. Onder zijn verantwoordelijkheid werd de kerk gerestaureerd. Verder liet hij een bakkerij, een brouwerij, een ziekenzaal en een nieuwe Norbertuskapel bouwen.

Eind jaren twintig liet zijn gezondheid hem in de steek. Vanaf 1627 liet hij zich bijstaan door een coadjutor. Toen hij in 1629 in Antwerpen was geweest voor de abtsinzegening van de nieuwe prelaat van Sint-Michielsgestel, werd hij tijdens de terugreis ziek. In de pastorie van Duffel werd hij nog achttien dagen verzorgd. Hij overleed daar op 25 oktober en werd begraven in de kapel die hij zelf ter ere van de Heilige Norbertus had laten bouwen. Daar werd zijn broer Peter, eveneens Norbertijn, negen jaar later ook bijgezet.

Zijn wapenspreuk ‘Crux arida nutrit’ (‘het kruis maakt een onvruchtbare bodem vruchtbaar') was voor hem altijd een aansporing tot ongebreidelde activiteit om die weerbarstige bodem te bewerken. Het kruis vond in hem dan ook een medestander om het katholieke zuiden te behouden voor de kerk waarin Adriaan Stalpaerts onvoorwaardelijk geloofde.

{{Appendix||2=
===Bronnen===
* Archief abdij Tongerlo, sect. IV, 335, nr. 40.
*L.L. van Dyck, ''‘De Abdij van Tongerlo. Gebundelde Historisch studies’'' (Averbode 1999).
*GAW, microfiches akten uit: Abdijarchief Tongerlo m.b.t. Waaiwijk.
*Jeroen van Os, ''‘[[Sint Jan Waalwijk|Sint Jan Waalwijk. Acht eeuwen geschiedenis’'']] (Waalwijk 1994).
*F.E. M. Vercauteren, ''‘[[Gemeente en Gemeenschap|Gemeente en Gemeenschap. De Waalwijkse Nederlands hervormde kerk aan de haven in de loop der eeuwen’'']] (Waalwijk 2007).
*Han Verschure, ''‘Overleven buiten de Hollandse Tuin’'' (2004).
*Fr. Waltman van Spilbeeck, ''‘De Abdij van Tongerloo. Geschiedkundige Navorschingen’'' (Lier/Geel 1888).
*Fr. Waltman van Spilbeeck, ''‘Necrologium Ecclesiae B.M.V. de Tongerloo,’'' TongerIo 1902).

De oorspronkelijke tekst van dit artikel is met toestemming van auteur Han Verschure en uitgever Erfgoed Brabant overgenomen uit ''[[Brabantse Biografieën|Brabantse Biografieën 8, Sprang-Capelle, Waalwijk, Waspik]]''. 
Zie voor meer Brabantse biografieën de website van ''[http://www.thuisinbrabant.nl Thuis in Brabant]''.
}}

{{DEFAULTSORT: Stalpaerts, Adriaen}}

[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Religie]]
[[Categorie: Priesters]]
[[Categorie: Pastoors van Waalwijk]]

Constantinus Stauthamer

2025-10-31T23:16:19Z

Jan:

{{Infobox persoon
|kop = Cephas Stauthamer
|afbeelding = Cephas Stauthamer.jpg|thumb|rechts|200px|Cephas Stauthamer, 1935 (SALHA, gedeelte van fotonr. 50042, Foto Persbureau Het Zuiden).
|onderschrift =
|voornamen = Constantinus
|roepnaam = Cephas
|tussenvoegsels =
|achternaam = Stauthamer
|geboortedatum = 09-12-1899
|geboorteplaats = Den Haag
|overlijdensdatum = 05-04-1983
|overlijdensplaats = Amsterdam
|burgerlijke staat = Gehuwd met Maria E. Dekker en Josje Smit
|beroepen = Onderwijzer en beeldend kunstenaar
}}'''Constantinus (Cephas) Stauthamer''' (Den Haag, 9 december 1899 – Amsterdam, 5 april 1983) was een zoon van Antonius Stauthamer en Anna Maria Crombeen. Hij was aanvankelijk broeder-onderwijzer en werd later beeldend kunstenaar.

Als broeder Cephas van de Congregatie van de Onbevlekte Ontvangenis van de Heilige Maagd Maria (de ‘[[Broeders van Maastricht]]’) kwam Stauthamer op 15 oktober 1919 vanuit Maastricht naar Waalwijk om onderwijzer te worden aan de [[St. Petrusschool]]. Vanuit Waalwijk behaalde hij nog zijn aktes L.O. Frans (1923) en Duits (1927).

In Waalwijk snelde zijn roem hem vooruit door de decors die hij vervaardigde voor diverse verenigingen en voorstellingen, alsmede zijn inzet voor de verfraaiing van de jaarlijkse kindheidsoptochten. In 1921 maakte hij bijvoorbeeld samen met zijn goede vriend [[Theo van Delft]] de decorstukken voor de opvoering van ‘Saul en David.’ Beide kunstenaars verzorgden ook regelmatig samen de grime bij toneelvoorstellingen. 
Ook voor de Broeders zette Cephas zijn creatieve talenten in. Zo was het decoratieve schilderwerk in de kloosterkapel van zijn hand en maakte hij een beeld voor de kloostertuin.

Begin 1929 werd broeder Cephas in verband met ‘een zeer ernstige ziekte’ enkele maanden opgenomen in een ziekenhuis in ’s-Hertogenbosch. Anderhalf jaar later was het hem om gezondheidsredenen nog steeds niet toegestaan om les te geven en toen hij eind januari 1931 werd overgeplaatst naar het broederklooster aan de Stadhouderskade in Amsterdam, besloot hij zijn studie tekenen en beeldhouwen aan de Academie aldaar voort te gaan zetten.

Als geschenk voor het nieuwe [[Raadhuis Waalwijk (Raadhuisplein)|raadhuis]] boden de Broeders in 1932 aan het gemeentebestuur een mozaïek aan dat vervaardigd zou worden door broeder Cephas. Omdat hij nog steeds problemen had met zijn gezondheid en bovendien eerst nog een studiereis naar Italië wilde maken om aldaar de mozaïekkunst te bestuderen, duurde het tot eind 1935 voordat het [[Mozaïek Gestand aan Woord en Hand|mozaïek]] officiëel overhandigd kon worden.

Korte tijd later nam broeder Cephas het besluit uit de congregatie te treden en trouwde hij met Maria E. Dekker. Hij begon naam te maken als beeldend kunstenaar en in 1954 volgde zijn benoeming tot leraar beeldhouwen aan de academie voor beeldende kunst ‘Kunstoefening’ in Arnhem. Hij was ook enige tijd voorzitter van de Nederlandse Kring van Beeldhouwers en in 1964 was hij een van de beeldende kunstenaars die een reisbeurs kreeg van het ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen.

Op het persoonlijke vlak volgde in het veelbewogen leven van Stauthamer in 1972 nog een echtscheiding, waarna hij in het huwelijk trad met Josje Smit, die evenals haar echtgenoot beeldend kunstenaar was.

Cephas Stauthamer overleed in Amsterdam op 5 april 1983.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*SALHA, Bevolkingingsregister gemeente Waalwijk.
*SALHA, [[De Echo van het Zuiden]] 27 juli 1921, 8 augustus 1923, 16 juli 1924, 24 augustus 1927, 25 mei 1929, 7 januari 1931 en 30 oktober 1935.
===Zie ook===

*[[Teneel]], verhaal in dialect uit de bundel [[Koffie mee sekraai]], waarin ook Cephas Stauthamer voorkomt.
===Externe links===
*[http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Cephas_Stauthamer?uselang=nl#mw-subcategories/ Afbeeldingen van kunstwerken van Cephas Stauthamer op Wikimedia Commons.]
}}

{{DEFAULTSORT: Stauthamer, Constantinus}}

[[Categorie: Mensen]]
[[categorie: Onderwijs]]
[[Categorie:Kunst en cultuur]]
[[Categorie:Broeders]]
[[Categorie: Beeldend kunstenaars]]

Pieter Kuijpers

2025-10-31T23:15:16Z

Jan:

{{Infobox persoon
|kop = Pieter Kuijpers
|afbeelding =
|onderschrift =
|voornamen = Pieter
|roepnaam =
|tussenvoegsels =
|achternaam = Kuijpers
|geboortedatum = 22-05-1784
|geboorteplaats = Papendrecht
|overlijdensdatum = 21-03-1863
|overlijdensplaats = Drunen
|burgerlijke staat = Gehuwd met Eva Cornelia Goudriaan en Adriana Goudriaan
|beroepen = Notaris en plaatsvervangend kantonrechter
}}'''Pieter Kuijpers''' (Papendrecht, 22 mei 1784 – Drunen, 21 maart 1863) was een zoon van Simon Kuijpers en Maria Dekker en gehuwd met Eva Cornelia Goudriaan en later met haar zus Adriana. Hij was notaris in Drunen en plaatsvervangend kantonrechter in Waalwijk.

Van 1814 tot 1852, toen hem op eigen verzoek eervol ontslag werd verleend, was Kuijpers notaris in Drunen. Het kantoor werd van 1852 tot 1873 voortgezet door zijn zoon en daarna tot 1886 door zijn kleinzoon.

Bij besluit van 18 december 1845 werd Pieter Kuijpers benoemd tot plaatsvervangend kantonrechter in Waalwijk, een functie die hij tot aan zijn overlijden in 1863 zou blijven uitoefenen.

In zijn vrije tijd was hij sinds de oprichting in 1848 president van het departement Langstraat van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen. Toen hij in 1861 de voorzittershamer neerlegde, werd die overgenomen door de Waalwijkse kantonrechter [[Jacob van Heusden]].

Pieter Kuijpers overleed te Drunen op 21 maart 1863.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*SALHA, Bevolkingsregister en registers burgerlijke stand gemeente Drunen.
*SALHA, inventaris notarieel archief Drunen.
*Website notariskantoor Drunen.
* Nieuwe Rotterdamsche Courant, 7 februari 1852.
*Nederlandsche Staatscourant, 23 december 1845.
* Nieuw Amsterdamsch handels- en effectenblad 22 juli 1861
}}

{{DEFAULTSORT: Kuijpers, Pieter}}

[[CATEGORIE: WaalwijkWiki:Afbeelding gewenst]]
[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Rechtspraak]]
[[Categorie: Rechters]]

Sluisweg

2025-10-31T23:14:51Z

Jan:

[[Bestand: Schutsluis Waalwijk.jpg|thumb|rechts|200px|Schutsluis, 1978 (collectie SALHA, fotonr.WAA70058, foto J. de Bont).]]

De naam '''Sluisweg''' werd op 24 november 1965 vastgesteld voor een van de wegen op het in aanleg zijnde industrieterrein Haven, omdat ‘''de weg onder meer voert naar de nieuwe schutsluis''.’

In juni 1967 werd de laatste hand gelegd aan de ontsluiting van het industrieterrein. '’''t Grote karwei, waarmee jaren gemoeid zijn geweest, zal zeer binnenkort zijn voltooid'',' aldus [[De Echo van het Zuiden]].

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*SALHA, Archief Gemeentebestuur Waalwijk 1922-1996, inv.nr. 71, Straatnaamgeving en huisnummering 1963-1965
* De Echo van het Zuiden, 16 juni 1967.
}}

[[Categorie: Straten en wijken]]
[[Categorie: Bedrijventerreinen]]
[[Categorie: Straten]]

Hendrika Spapens

2025-10-31T23:13:03Z

Jan:

{{Infobox oorlogsslachtoffer
| kop = Hendrika Spapens
| afbeelding =
| onderschrift =
| voornamen = Hendrika
| roepnaam = Zuster Imeldina
| tussenvoegsels =
| achternaam = Spapens
| geboortedatum = 14-02-1906
| geboorteplaats = Baardwijk
| overlijdensdatum = 27-9-1944
| overlijdensplaats = Nijmegen
| burgerlijke staat = Non
| beroepen = Wijkverpleegster
| bijzonderheden overlijden = Granaatinslag
| laatste adres woonplaats = Nijmegen
| laatste adres straatnaam = Van Oldenbarneveltstraat
| laatste adres huisnummer = 2-6
| laatste adres huisnummertoevoeging =
| begraafplaats = Kerkhof Brakkenstein/Daalseweg, Nijmegen
}}'''Hendrika (zuster Imeldina) Spapens''' (Baardwijk, 14 februari 1906 – Nijmegen, 27 september 1944) was een dochter van koetsier/timmerman Cornelis Spapens en Catharina Dekkers. De familie woonde zowel in Baardwijk als in Besoijen en Waalwijk en trok in de zoektocht naar een kostwinning zelfs enkele malen naar Duitsland.

Hendrika trad in bij de orde van de Franciscanessen van de Heilige Familie en nam als kloosternaam Imeldina aan. Zij werkte in Nijmegen als wijkverpleegster.

Op 26 september 1944, iets na het middaguur, sloeg een granaat in op het Keizer Karelplein. Hierbij vielen vijf gewonden, waaronder zuster Imeldina, die in de nabij gelegen Bisschop Hamerstraat getroffen werd door een granaatscherf in haar buik. Zij werd door Engelse soldaten naar het Canisiusziekenhuis gebracht, waar ze de volgende dag overleed. Op een handkar werd haar lichaam naar het kerkhof in Brakkenstein vervoerd, waar ze werd begraven.

Zuster Imeldina Spapens werd slechts 38 jaar.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
* H. Dodenbier e.a., ''Franciscanessen van de Heilige Familie. 1884-1984. Honderd jaar in Nijmegen'', Nijmegen 1984, p.23
*Bart Janssen Nijmegen, aanvullende informatie.
*Bevolkingsregisters Baardwijk, Besoijen en Waalwijk.
De gegevens voor dit artikel zijn met toestemming van de beheerders overgenomen van de website www.oorlogsdodennijmegen.nl.
===Externe links===
*[http://www.oorlogsdodennijmegen.nl/persoon.asp?odID=1630 Website Oorlogsdoden Nijmegen 1940-1945]
}}

{{DEFAULTSORT:Spapens, Hendrika}}

[[CATEGORIE: WaalwijkWiki:Afbeelding gewenst]]
[[Categorie:Mensen]]
[[Categorie:Oorlogsslachtoffers]]
[[Categorie:Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Religie]]
[[Categorie:Religieuzen]]

Jacobus Heeffer

2025-10-31T23:12:31Z

Jan:

{{Infobox persoon
|kop = Jacobus Heeffer
|afbeelding =
|onderschrift =
|voornamen = Jacobus
|roepnaam =
|tussenvoegsels =
|achternaam = Heeffer
|geboortedatum = 13-11-1846
|geboorteplaats = Dongen
|overlijdensdatum = 29 juni 1920
|overlijdensplaats = Waalwijk
|burgerlijke staat = Gehuwd met Adriana Ansems
|beroepen = Schoenmaker
}}'''Jacobus Heeffer''' (Dongen, 13 november 1846 – Waalwijk, 29 juni 1920) was een zoon van Josephus Heeffer en Adriana Ansems. Hij was schoenmaker en [[: Categorie:Zouaven|zouaaf]].

Samen met nog 45 andere vrijwilligers vertrok Jacobus op 10 november 1867 vanuit Tilburg via Brussel naar Rome. Zijn inschrijvingsnummers waren respectievelijk 5188 en 2369.

Terug in Nederland trouwde hij op 12 mei 1873 in Loon op Zand met Johanna Catharina Govers (1851-1916). Zij vestigden zich op 11 juni 1877 met hun drie kinderen in Besoijen, waar zoon [[Petrus Heeffer|Petrus]] geboren werd. Op 1 februari 1878 verhuisde de familie naar Waalwijk, waar het gezin met nog zeven kinderen werd uitgebreid. Het laatst bekende woonadres was [[Stationsstraat]] 25.

In augustus 1914 maakte Jacobus’ dochter Adriana (geboren in 1876 te Loon op Zand), die aan een hartkwaal leed, een bedevaart naar Lourdes. Tijdens de bedevaart is zij aldaar op 10 augustus 1914 overleden en haar ouders werd bericht dat zij ook in Lourdes ter aarde was besteld.

Nadat ook zijn echtgenote hem in 1916 ontviel, werd Jacobus opgenomen in het [[R.K. Gasthuis]], waar hij op 29 juni 1920 overleden is.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===

*Ad van den Houdt, ‘Zouaven uit Waalwijk, Baardwijk en Besoijen,’ ''[[De Klopkei]]'' (26e jaargang, 3e kwartaal 2002).
*Weekblad van Tilburg, 16 november 1867.
*De Echo van het Zuiden, 13 augustus 1914.
*De Tijd, 14 augustus 1914.
===Zie ook===
*[[Lijst van zouaven]]
}}

{{DEFAULTSORT: Heeffer, Jacobus}}

[[CATEGORIE: WaalwijkWiki:Afbeelding gewenst]]
[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Religie]]
[[Categorie: Waalwijkers in het buitenland]]
[[Categorie: Zouaven]]

Antonius Matheus Conradus Tielen

2025-10-31T23:11:58Z

Jan:

{{Infobox persoon
|kop = Antoon Tielen
|afbeelding =Antoon Tielen.jpg
|onderschrift = Tekening van Theo van Delft t.g.v. het 50-jarig bestaan van De Echo van het Zuiden, 1 januari 1928.
|voornamen = Antonius Matheus Conradus
|roepnaam = Antoon
|tussenvoegsels =
|achternaam = Tielen
|geboortedatum = 02-09-1843
|geboorteplaats = Geldrop
|overlijdensdatum = 26-04-1899
|overlijdensplaats = Waalwijk
|burgerlijke staat = Gehuwd met Maria Alphonsa van Eupen
|beroepen = Drukker en uitgever
}}'''Antonius Matheus Conradus (Antoon) Tielen''' (Geldrop, 2 september 1843 – Waalwijk, 26 april 1899) was een zoon van de latere Drunense huisarts Johannes Petrus Paulus Tielen (1819-1891) en de Utrechtse Maria Catharina Coolen (1821-1893). Hij was drukker, uitgever van [[De Echo van het Zuiden]] en [[:Categorie:Zouaven|zouaaf]].

Na zijn diploma gymnasium aan het Stedelijk Gymnasium te 's-Hertogenbosch had de dokterszoon veel moeite zijn draai te vinden. In korte tijd was hij achtereenvolgens priesterstudent op het grootseminarie te Haaren, medicijnenstudent aan de universiteit te Leuven en klerk op de gemeentesecretarie te Drunen. Hij werkte ook nog op een notariskantoor in Drunen en voltooide in korte tijd een opleiding voor kandidaat-notaris (1868). Daarna gaf de jonge Antoon uit een mengeling van zucht naar avontuur en idealisme gehoor aan een oproep van paus Pius IX (1846-1878) om hem te helpen de kerkelijke staat te verdedigen tegen de legers van de avonturier Garibaldi (1807-1882). Deze wilde van Italië een eenheidsstaat maken met Rome als hoofdstad. <ref> Diverse bronnen maken melding van Antoons deelname aan de Slag van Mentana op 3 november 1867. Antoon Tielen vertrok echter pas op 9 juli 1868 vanuit Drunen naar Rome. Op 26 januari 1869 werd hij bevorderd tot korporaal en op 16 november 1869 tot sergeant. Hij bleef in Italië tot het beleg en de overgave van Rome op 20 september 1870. Zijn inschrijvingsnummers waren respectievelijk 3737 en 7761. In zijn krant maakte hij later met grote regelmaat melding van bijeenkomsten en andere activiteiten van de zouavenbroederschappen (Ad van den Houdt, ‘Zouaven uit Waalwijk, Baardwijk en Besoijen,’ ''[[De Klopkei]]'' (26e jaargang, 3e kwartaal 2002) en Bart Beaard, Pauselijke zouaven uit Heusden (Nieuwkuijk, 2012)).</ref>

Terug in Nederland besloot hij bij een oom in Veghel het drukkersvak te gaan leren. Mogelijk beïnvloedde het lang moeten wachten op een eigen notariskantoor deze keuze. Eerder kan worden gedacht dat de schrandere en ondernemende Antoon tot de conclusie was gekomen dat drukkerijen omstreeks 1870 een goede toekomst tegemoet gingen. In de grondwet van 1848 was de vrijheid van drukpers vastgelegd en in het kader daarvan werden geleidelijk aan ook allerlei knellende maatregelen afgeschaft, zoals stedelijke vergunningenstelsels voor kranten, belasting op advertenties en nog in 1869 het zegelrecht. Daarnaast werd het papier door het gebruik van houtvezels bij de fabricage goedkoper en konden nieuwe (stoom)drukpersen sneller grotere oplagen produceren. Daar kwam nog bovenop dat Nederland in die tijd langzaam begon te industrialiseren en dat de handel zich uitbreidde. De captains of industry wilden tegelijkertijd graag geïnformeerd worden over alles wat met de handel en industrie te maken had en hun producten in advertenties aanbieden.

Met dit in het achterhoofd vond Antoon Tielen op zijn achtentwintigste (1872) dat hij volleerd was en begon hij in Waalwijk in een gehuurde ruimte (Markt 2) voor zichzelf. Al snel bleek dat zijn analyse goed was geweest en in korte tijd bezat hij een goedlopende drukkerij annex boekhandel. Na nog enkele malen te zijn verhuisd werd deze in 1886 definitief gevestigd in een door hem aangekocht pand op [[Grotestraat 205]].
Intussen was hij, om aan de wensen van de handel- en industrie tegemoet te komen, ook begonnen met de zorgvuldige voorbereiding van de uitgave van een regiokrant. Onder de naam [[De Echo van het Zuiden|''De Echo van het Zuiden. Nieuws- en advertentieblad voor Tilburg, Waalwijk, Kaatsheuvel en omstreken. Toegewijd aan Handel, Industrie en Gemeentebelangen'']] verscheen daarvan het eerste nummer op 1 januari 1878. Niet toevallig is dat dit nagenoeg op hetzelfde moment gebeurde als de oprichting van een Waalwijkse [[Kamer van Koophandel]] (4 januari 1878). Sommigen twijfelden aanvankelijk aan het nut van deze krant die tweemaal per week — op woensdag en zaterdag— uitkwam en ook per post ontvangen kon worden. Men dacht dat er geen behoefte aan was. De vooruitstrevende Antoon Tielen stelde zijn critici al vrij snel in het ongelijk. Binnen korte tijd groeide het aantal abonnees. Ook kwamen er steeds meer adverteerders.

Gezegd moet worden dat hij zijn abonnees op allerlei manieren probeerde te werven. Zeker toen hij ontdekte dat de al sedert 1869 bestaande Tilburgse Courant een geduchte concurrent voor hem was. In Tilburg en omgeving abonneerde men zich namelijk daar liever op.
Noodgedwongen gaf Tielen Tilburg daarom op en zocht hij hiervoor compensatie in het Land van Heusden en Altena. Tevens veranderde hij in 1888 de ondertitel van zijn blad in Waalwijksche en Langstraatse Courant. Nieuwe abonnees werden allerlei extraatjes in het vooruitzicht gesteld. Wie zich opgaf, kreeg bijvoorbeeld de nog in de rest van de maand verschijnende nummers gratis. Verder werd, zoals in 1897, als toegift een wandkalender gegeven. Daarenboven kon men een keuze maken uit een portret van de jonge koningin Wilhelmina en van koningin-regentes Emma, of een landkaart van Nederland (85x71 cm.) met daarop de ingetekende plannen voor de droogmaking van de Zuiderzee. Aanbrengers van abonnees kregen een roman cadeau met spannende titels als ''De zoon van de Galeiboef'' of ''De geheimzinnige moord''.

Op den duur bleek het blad onmisbaar voor de informatievoorziening van stad en streek. Grotendeels kwam dit ook doordat de jonge uitgever feilloos aanvoelde wat voor de regio belangrijk was. Met name betrof dit het verbeteren van de infrastructuur. Vandaar dat er verschillende opiniërende artikelen verschenen over de aanleg van een [[Spoorlijn Lage Zwaluwe-’s-Hertogenbosch|spoorlijn]] van Lage Zwaluwe naar ’s-Hertogenbosch en over de noodzaak om de waterstaatkundige toestand in de regio grondig te veranderen. Daarnaast was er nog volop aandacht voor het aansluiten van Waalwijk op een tramwegnet en voor het creëren van betere ontsluitingsmogelijkheden voor Tilburg.

De ondernemers, de industriëlen en de agrariërs lazen De Echo van het Zuiden graag, omdat hierin vaste rubrieken werden opgenomen met informatie over wereldwijde handelsbewegingen en het prijsverloop van grondstoffen en (landbouw-)producten op de internationale markten. Daarnaast verstrekte het blad inlichtingen over wisselkoersen en effecten, evenals over internationale tentoonstellingen en beurzen. Voor velen was het blad verder nog onmisbaar omdat de aankomst- en vertrektijden van stoomboten, treinen en diligences erin werden afgedrukt en omdat men de openingstijden van de post- en telegraafkantoren erin kon vinden. Van idealisme getuigt dat Tielen, in een tijd dat er in de Langstraat nog amper scholen voor voortgezet onderwijs waren, een complete cursus boekhouden publiceerde. Daarmee gaf hij de lezers de kans zich in de maatschappij verder op te werken. Tegelijkertijd speelde hij bij een groeiende economie in op de vraag naar goed opgeleid administratief personeel. Ook in het culturele leven ging De Echo van het Zuiden, die in veel huishoudens lange tijd de enige krant was, op den duur een belangrijke rol spelen. Aan uitvoeringen van zangverenigingen, fanfares, harmonieën en toneelgezelschappen werd tevoren uitvoerig aandacht besteed. Achteraf verschenen er uitgebreide recensies over en van lezingen werden vaak de complete teksten afgedrukt. Wie er niet was geweest, kon er daardoor alsnog kennis van nemen. Buiten dat alles zorgde Antoon Tielen ervoor dat zijn lezers op de hoogte bleven van wat zich op politiek gebied afspeelde in het binnen- en buitenland en had hij daarnaast voor de gemiddelde lezers nog heel wat gemengd nieuws over diefstallen, roofovervallen, vonnissen van het Waalwijkse kantongerecht, ongelukken, moorden, rampen, liefdesaffaires e.d. Om het niet al te moeilijk te maken werden bij dit alles nog mopjes afgedrukt en feuilletons zorgden voor verdere ontspanning.

Aan het einde van de negentiende eeuw bestond er nog een zesdaagse werkweek. De zondag was toen dus echt de enige dag van rust en ontspanning. Ook daar speelde Antoon Tielen op in. Voor wie meer betaalde, gaf hij naast De Echo van het Zuiden bij het zaterdagnummer een extra Geïllustreerd Zondagsblad uit. Dit, zoals de titel al zegt, rijk geïllustreerd blad stond vol interessante verhalen en wetenswaardigheden en droeg op die wijze bij aan het vergroten van de culturele belangstelling bij het lezerspubliek. Hetzelfde probeerde hij ook op het politieke vlak. Daarom nam Tielen in De Echo van het Zuiden de soms letterlijke verslagen op van de gemeenteraadsvergaderingen van Waalwijk en omgeving en van de vergaderingen van de Provinciale Staten van Noord-Brabant. Daarnaast werden in redactionele bijdragen het nieuws en de actuele gebeurtenissen becommentarieerd.
Zelf hield de progressieve redacteur-uitgever ervan om soms op satirisch wijze kritische stukjes te schrijven over de zwakkere plekjes van de bestuurders en zich daarbij als een onafhankelijk waarnemer op te stellen. De Waalwijkse burgemeesters [[Fredericus Arnoldus Dominicus van der Klokken|F.A.D. van der Klokken]] (1862-1885) en [[August Ernest Marie Bruno van Grotenhuis (van Ontstein)|Jhr. A.E.M.B. van Grotenhuis van Ontstein]] (1886-1898) konden daar niet goed tegen. De eerste deed Antoon Tielen daarom zelfs een proces aan wegens smaad. Dat verloor hij echter omdat de redacteur zich kon beroepen op het grondwettelijke recht van persvrijheid. Van Grotenhuis op zijn beurt reageerde door de verstrekking van gegevens van de Burgerlijke Stand aan de regiokrant te blokkeren. De invloed van Tielen in het Waalwijkse was echter groter dan de burgemeester vermoedde. Dit verklaart dat de gemeenteraad deze maatregel al snel ongedaan maakte.

Omstreeks 1895 werd Antoon Tielen ongeneeslijk ziek. Met steun van zijn vrouw, die als dochter van een goudsmid zelf ook zakelijk ingesteld was en in hetzelfde pand als haar man een handel had in gouden en zilveren sieraden, bonbondozen, horloges, kerkboeken en chinoiserieën, probeerde hij met grote wilskracht de continuïteit van zijn bedrijf te verzekeren. Ook ging hij, zolang het kon, door met zich voor de belangen van de gemeenschap in te zetten.

Nog maar 55 jaar oud overleed de aimabele Antoon Tielen op 26 april 1899. Daarmee verloor Waalwijk een markante persoonlijkheid, die met zijn brede visie een eminente bijdrage leverde aan de vooruitgang van Waalwijk. In het industrieterrein Haven VII besteedde men bij de straatnaamgeving aandacht aan ondernemers die opmerkelijk veel voor Waalwijk hebben gepresteerd. Terecht werd daarbij ook de naam [[Tielenstraat|Tielen]] opgenomen.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===

* De Echo van het Zuiden, 1878 e.v.
* De Echo van het Zuiden jubileert (1928).
* F.E.M.Vercauteren: ‘De Echo van het Zuiden. Een uitgave van Antoon en Jan Tielen,' ''[[De Klopkei]]'' (21e jaargang, 3e kwartaal 1997, 65-104).

De oorspronkelijke tekst van dit artikel is met toestemming van auteur Frans Vercauteren en uitgever Erfgoed Brabant overgenomen uit [[Brabantse Biografieën|Brabantse Biografieën 8, Sprang-Capelle, Waalwijk, Waspik]].
===Voetnoten===
{{references}}
===Zie ook===
Zie voor meer Brabantse biografieën de website van [http://www.thuisinbrabant.nl/ Thuis in Brabant].
}}

{{DEFAULTSORT: Tielen, Antonius Matheus Conrardus}}

[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Religie]]
[[Categorie: Ondernemers]]
[[Categorie: Drukkers]]
[[Categorie: Uitgevers]]
[[Categorie: Zouaven]]
[[Categorie: Waalwijkers in het buitenland]]

Pauwels van Assendelft

2025-10-31T23:11:21Z

Jan:

{{Infobox persoon
|kop = Pauwels van Assendelft
|afbeelding =Pauwels van Assendelft.jpg
|onderschrift = Foto Genealogie van Assendelft
|voornamen = Pauwels
|roepnaam = Pauwels
|tussenvoegsels = van
|achternaam = Assendelft
|geboortedatum = ca. 1537
|geboorteplaats =
|overlijdensdatum = 1593
|overlijdensplaats =
|burgerlijke staat = Gehuwd met Alfarda van Boetzelaer
|beroepen = Heer van Besoijen
}}'''Pauwels van Assendelft''' (ca. 1537 – 1593) was een zoon van [[Dirk (IV) van Assendelft]] en Adriana van Nassau. Na het overlijden van zijn broer [[Claes (IV) van Assendelft|Claes (IV)]] werd hij op 16 april 1559 beleend met Besoijen (‘''hem aanbestorven van zijn broer’'') en Albrandswaard (‘''hem aanbestorven van zijn moeder’'').

Van Pauwels, die gestuurd had in Dôle (Bourgondië, FR), zijn uit archiefonderzoek enkele bezoeken aan Besoijen bekend. Zo nuttigde hij blijkens een bewaarde rekening in 1560 of 1561 een maaltijd in de taveerne van de schout.
In 1562 vertrok Pauwels voor een verblijf van drie jaar naar Italië. Hij zou een van de edelen zijn die in 1565 deel uitmaakte van het Verbond van Edelen. Dit Verbond bood Margaretha van Parma een smeekschrift aan waarin werd verzocht de vervolgingspolitiek te staken. 
Op 22 februari 1566, ruim een jaar na zijn buitenlandse reis, bezocht Pauwels Besoijen opnieuw, dit keer om te zien of zijn goederen erg geleden hadden door een watersnood.

Pauwels van Assendelft overleed in 1593. Aangezien zijn huwelijk met de twintig jaar jongere Alfarda van Boetzelaer kinderloos was gebleven, werd hij als heer van Besoijen opgevolgd door zijn jongste broer [[Jan (V) van Assendelft]].

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*Joost Rosendaal, ‘De heren van Besoijen,’ [[De Klopkei]], 3e jaargang, april 1979.
===Externe link===
*[http://asbat.home.xs4all.nl/assendelft/dirkennassau.html Genealogie van Assendelft]
}}

{{DEFAULTSORT: Assendelft, Pauwels van}}

[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie:Bestuur en politiek]]
[[Categorie:Heren en Vrouwen van Besoijen]]

Pauwels van Assendelft

2025-10-31T23:10:25Z

Jan:

{{Infobox persoon
|kop = Pauwels van Assendelft
|afbeelding =Pauwels van Assendelft.jpg
|onderschrift = Foto Genealogie van Assendelft
|voornamen = Pauwels
|roepnaam = Pauwels
|tussenvoegsels = van
|achternaam = Assendelft
|geboortedatum = ca. 1537
|geboorteplaats =
|overlijdensdatum = 1593
|overlijdensplaats =
|burgerlijke staat = Gehuwd met Alfarda van Boetzelaer
|beroepen = Heer van Besoijen
}}'''Pauwels van Assendelft''' (ca. 1537 – 1593) was een zoon van [[Dirk (IV) van Assendelft]] en Adriana van Nassau. Na het overlijden van zijn broer [[Claes (IV) van Assendelft|Claes (IV)]] werd hij op 16 april 1559 beleend met Besoijen (‘''hem aanbestorven van zijn broer’'') en Albrandswaard (‘''hem aanbestorven van zijn moeder’'').

Van Pauwels, die gestuurd had in Dôle (Bourgondië, FR), zijn uit archiefonderzoek enkele bezoeken aan Besoijen bekend. Zo nuttigde hij blijkens een bewaarde rekening in 1560 of 1561 een maaltijd in de taveerne van de schout.
In 1562 vertrok Pauwels voor een verblijf van drie jaar naar Italië. Hij zou een van de edelen zijn die in 1565 deel uitmaakte van het Verbond van Edelen. Dit Verbond bood Margaretha van Parma een smeekschrift aan waarin werd verzocht de vervolgingspolitiek te staken. 
Op 22 februari 1566, ruim een jaar na zijn buitenlandse reis, bezocht Pauwels Besoijen opnieuw, dit keer om te zien of zijn goederen erg geleden hadden door een watersnood.

Pauwels van Assendelft overleed in 1593. Aangezien zijn huwelijk met de twintig jaar jongere Alfarda van Boetzelaer kinderloos was gebleven, werd hij als heer van Besoijen opgevolgd door zijn jongste broer [[Jan (V) van Assendelft]].

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
----
*Joost Rosendaal, ‘De heren van Besoijen,’ [[De Klopkei]], 3e jaargang, april 1979.
===Externe link===
----
*[http://asbat.home.xs4all.nl/assendelft/dirkennassau.html Genealogie van Assendelft]
}}

{{DEFAULTSORT: Assendelft, Pauwels van}}

[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie:Bestuur en politiek]]
[[Categorie:Heren en Vrouwen van Besoijen]]

Elisabeth Treffers

2025-10-31T23:08:51Z

Jan:

{{Infobox oorlogsslachtoffer
| kop = Betje Treffers
| afbeelding = Betje Treffers.jpg
| onderschrift = Collectie Don Treffers
| voornamen = Elisabeth
| roepnaam = Betje
| tussenvoegsels =
| achternaam = Treffers
| geboortedatum = 19-3-1917
| geboorteplaats = Besoijen
| overlijdensdatum = 1-11-1944
| overlijdensplaats = Waalwijk
| burgerlijke staat = Gehuwd met Koos Adrianus Schellen
| beroepen = Schoenplakster
| bijzonderheden overlijden = Granaatinslag
| laatste adres woonplaats = Waalwijk
| laatste adres straatnaam = Westeinde
| laatste adres huisnummer = 37
| laatste adres huisnummertoevoeging = f
| begraafplaats =
}}'''Elisabeth (Betje) Schellen-Treffers''' (Besoijen, 19 maart 1917 – Waalwijk, 1 november 1944) was gehuwd met Koos Adrianus Schellen en schoenplakster van beroep. Het paar woonde aan het Westeinde.

Betje kwam, samen met haar [[Adrianus Bartholomeus Schellen|zoontje Adri]], haar [[Johannes Treffers|vader]], haar [[Anna Maria Verhoofstad|nichtje]] en [[Johannes Franciscus Verhoofstad|zwager]] om het leven toen op 1 november 1944 [[Granaatinslag Westeinde|een granaat insloeg]] op de schuilloopgraaf achter het huis van haar vader.

Betje Schellen-Treffers was 27 jaar.

==Afbeeldingen==
<gallery>
Bestand: Dankbetuiging_Verhoofdstad_Treffers.jpg|Dankbetuiging in De Echo
</gallery>

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===

*Jack Didden en Maarten Swarts, ''[[Provinciestad in oorlogstijd]]'' (Drunen 1991) blz. 217-218.
}}

{{DEFAULTSORT: Treffers, Elisabeth }}

[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie: Oorlogsslachtoffers]]

Sientje Bremer

2025-10-31T23:06:23Z

Jan:

{{Infobox oorlogsslachtoffer
| kop = Sientje Bremer
| afbeelding = Bremer Sientje 11095.jpg
| onderschrift = Foto [[GAW]], nr. 11095
| voornamen = Sientje
| roepnaam =
| tussenvoegsels =
| achternaam = Bremer
| geboortedatum = 3 maart 1922
| geboorteplaats = Amsterdam
| overlijdensdatum = 19 februari 1943
| overlijdensplaats = Auschwitz
| burgerlijke staat =
| beroepen = Naaister
| bijzonderheden overlijden = Gedeporteerd (jodin); vergast
| laatste adres woonplaats = Amsterdam
| laatste adres straatnaam =
| laatste adres huisnummer =
| laatste adres huisnummertoevoeging =
| begraafplaats =
}}'''Sientje Bremer''' (Amsterdam, 3 maart 1922 - Auschwitz, 19 februari 1943) was een dochter van Isaac Bremer en Elisabeth Rood.

Terwijl Sientje en haar familie in Amsterdam wonen, verhuist haar broer Maurits begin augustus 1940 met het bedrijf 'Duo' waar hij werkzaam is vanuit Amsterdam naar Waalwijk.

Ontzet over de gebeurtenissen in Amsterdam, waar Maurits tijdens een bezoek aan zijn familie door de bescherming van enkele agenten ternauwernood de razzia's overleeft die na de Februaristaking in 1941 werden gehouden, besluit de familie dat zo veel mogelijk gezinsleden weg moeten uit Amsterdam. Zoals Maurits, die de oorlog overleeft, het zelf formuleert: 'In onze naïviteit geloofden we dat in een plaats als Waalwijk het voor ons veiliger zou zijn.' Omdat zijn vader Isaac al ver over de zeventig is en slecht ziet en hoort wordt hij bij Maurits' broer ondergebracht waar ook een zus die verpleegster is inwoont. De twee andere zussen die bij hun vader woonden, Sientje en [[Alida Bremer|Alida]], gaan met hun jongste broer mee naar Waalwijk waar ze per 26 maart in het bevolkingsregister worden bijgeschreven.

Maar omdat het voor haar broer in Amsterdam steeds moeilijker wordt voor hun vader te zorgen, besluit Sientje in maart 1942 terug te gaan naar de hoofdstad. Bremer senior wordt opgenomen in een joods bejaardenhuis waar zij op de linnenkamer gaat werken. Het hele tehuis wordt eind oktober van dat jaar ontruimd; de bejaarden verdwijnen via Westerbork naar Auschwitz. Sientje zelf volgt met het transport van 16 februari 1943. Net als haar zus, een half jaar eerder, wordt zij meteen na aankomst vergast.<ref>Het Rode kruis geeft 19 februari, Danuta Czech, ''Kalendarium der Ereignisse im Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau 1939-1945'' (Reinbek 1989) geeft 18 of 25 februari.</ref>

Sientje Bremer is slechts 20 jaar oud geworden.

Het ''Brabants Dagblad'' besteedde op 9 mei 1996 bijzondere aandacht aan het verhaal van Sientje:

{| class="wikitable"
|
'''Tussen dijk en duin: foto joodse Sientje Bremer'''

Haar naam staat op het oorlogsmonument in Waalwijk. Min of meer toevallig heeft Sientje Bremer nu ook een gezicht gekregen.

Mevrouw B. Brodka-de Peffer uit de Generaal Bothastraat in Waalwijk is 76 jaar. Onlangs zat ze wat in oude spulletjes te rommelen, zoals ze het zelf zegt. Daar kwam ze de foto tegen die Sientje Bremer aan haar broer Jos de Peffer stuurde vanuit Amsterdam.

Sientje was, samen met haar zus Alie, naar Waalwijk gekomen omdat de dreiging tegen de joden naarmate de oorlog vorderde steeds meer toenam, vooral in Amsterdam. De familie Bremer was joods. De broer van Sientje en Alie, Maurits, woonde al in Waalwijk. Hij was hier naartoe gekomen als metaalarbeider.

Maurits, in de volksmond 'Maupie', woonde in de Hooisteeg. Daar woonde ook de familie De Peffer. Jos en Sientje hadden iets met elkaar, vertelt mevrouw Brodka. Dat verklaart ook dat Sientje toen ze weer terug was gekeerd naar Amsterdam een foto van haarzelf op haar paasbest naar Jos stuurde. Jos heeft deze foto altijd bewaard. Een bijzondere foto, naar nu blijkt, want Maupie overleefde weliswaar de oorlog, maar zijn zussen Sientje en Alie zijn niet teruggekeerd uit de vernietigingskampen.

Voordat Jos de Peffer een aantal jaren geleden overleed, vroeg hij zijn zus een paar spullen van hem te bewaren. "Wat moet ik ermee, heb ik hem toen gevraagd", aldus mevrouw Brodka. Maar desondanks heeft ze de foto keurig bewaard.

Kort geleden kwam ze hem weer tegen en belde de krant. "Ik zou hem wel naar Maupie Bremer willen sturen, maar ik weet niet of hij nog leeft."

Navraag bij de kenner bij uitstek van de Waalwijkse oorlogsgeschiedenis, Jack Didden, leert dat Maupie wel degelijk nog in leven is. Hij heeft een paar jaar na de oorlog Nederland de rug toe gekeerd en is naar Israël geemigreerd.

Volgens Didden is het tamelijk bijzonder dat er van Sientje Bremer een foto is opgedoken. "Veel is er natuurlijk niet bewaard gebleven van de joden van voor de oorlog." De foto van Sientje is onderweg naar Maupie.
|}

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*Jack Didden en Maarten Swarts, ''[[Provinciestad in oorlogstijd]]'' (Drunen 1991) blz. 97 en 104.
===Voetnoten===
{{References}}
===Externe links===
* [http://srs.ogs.nl/slachtoffer/20169/sientje-bremer/ Slachtofferregister Oorlogsgravenstichting]
* [http://www.joodsmonument.nl/person/516382 Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland]
}}

{{DEFAULTSORT: Bremer, Sientje}}

[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie: Oorlogsslachtoffers]]

Raadhuisplein 8

2025-10-31T23:06:01Z

Jan:

{{Infobox rijksmonument
| kop = Raadhuisplein 8
| afbeelding = Raadhuisplein 8.jpg
| onderschrift = Foto Wikipedia/China Crisis
| monumentsoort = Rijksmonument
| monumentnummer = 521819
| straatnaam = Raadhuisplein
| huisnummer = 8
| huisnummertoevoeging =
| oorspronkelijke functie = Winkel met magazijn en bovenwoning
| bouwjaar = 1941
| architect = A.J. Kropholler
| datum besluit = 09-10-2001
}}Het pand '''Raadhuisplein 8''' is in 1941 in opdracht van het gemeentebestuur gebouwd als winkelpand met magazijn en bovenwoning. Op het magazijn zijn daarnaast nog twee afzonderlijke bovenwoningen (respectievelijk [[Raadhuisplein 6]] en [[Raadhuisplein 7]]) gebouwd. Het pand kreeg de naam ''''t Slot'''.

Nadat in 1937 de bebouwing van de westzijde van het Raadhuisplein met een [[Grotestraat 247|winkelpand]], een [[Galerij Raadhuisplein|galerij]] en een [[Muziekkiosk|muziekkiosk]] was gerealiseerd, werden de oude panden die nog aan de oostzijde stonden (zie foto hieronder), steeds meer een doorn in het oog van het gemeentebestuur. In oktober 1940 kon dan ook gemeld worden dat de gemeente eigenaar geworden was van de betreffende percelen en werd architect Kropholler gevraagd een ontwerp voor nieuwbouw te maken. De aanbesteding vond plaats op 14 januari 1941, aannemer was G.A. Baeten uit Waspik voor de som van fl. 63.575,--.

Nadat de laatste bewoners elders waren gehuisvest en ook [[De Bico]] een tijdelijk ander onderkomen had gevonden, werden de oude panden vanaf 17 februari gesloopt. Op 15 maart was het gehele terrein ontruimd en kon de aannemer aan de slag met de fundering.

Ondertussen was de [[Eduardus Constantinus Josephus Moonen|burgemeester]] in conclaaf met de architect over een passende naam voor het complex. Even is ''’t Raethuys'' overwogen, maar de heren waren het er al snel over eens dat die naam van weinig fantasie zou getuigen. ''De Eijkelboom'' (verwijzend naar de eik in het wapen van de gemeente), ''De Klepperman'' en ''De Biekorf'' werden ook afgewezen, hoewel de eerste ondernemer die het pand huurde wel zijn zaak nog enige tijd [[De Biekorf]] genoemd heeft.
Naar een voorstel van burgemeester Moonen werd uiteindelijk gekozen voor ''’t Slot'', ‘''daarmede aangevende de afsluiting van het plein en het slot van het om dat plein gestichte gebouwencomplex.''’

Begin april 1942 was het complex gereed en schreef de Nieuwe Tilburgsche Courant: ‘''Het prachtige geheel van Raadhuisplein met entourage kan thans volkomen tot zijn recht komen.''’

===Afbeelding===
<gallery>
Bestand: 40917 Tekening Kropholler Raadhuisplein.jpg|Schets van architect Kropholler van raadhuis en Raadhuisplein (GAW,fotonr.40917).
Bestand: 71828 Raadhuisplein 5.jpg|Bebouwing oostzijde Raadhuisplein voor nieuwbouw 1941 (SALHA, fotonr. WAA71828).
Bestand: 't Slot.jpg|Tegeltableau aangebracht in de gevel van Raadhuisplein 8 (SALHA, fotonr. WAA43227, foto Piet Pulles).
</gallery>

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*SALHA, Archief Gemeentebestuur Waalwijk 1922-1996, inv. nrs. 463 en 2277, Bouw Raadhuisplein 6, 7 en 8.
*Nieuwe Tilburgsche Courant, 15 februari 1941 en 10 april 1942.
}}

[[Categorie: Gebouwen]]
[[Categorie: Monumenten]]
[[Categorie: Rijksmonumenten]]

Gosuinus van Heijst

2025-10-31T23:05:15Z

Jan:

{{Infobox persoon
| kop = Gosuinus van Heijst
| afbeelding =
| onderschrift =
| voornamen = Gosuinus
| roepnaam =
| tussenvoegsels = van
| achternaam = Heijst
| geboortedatum = 26-12-1767
| geboorteplaats = Waalwijk
| overlijdensdatum = 12-08-1843
| overlijdensplaats = Waalwijk
| beroepen = Maire, vrederechter, gemeentesecretaris, wijnhandelaar
}}'''Gosuinus van Heijst''' (Waalwijk, 26 december 1767 - Waalwijk, 12 augustus 1843) was maire van Baardwijk van juli 1810 tot 31 december 1820.

De benoeming van Gosuinus van Heijst als maire van Baardwijk was nauwelijks een verrassing. De man was immers al vanaf 1796 schout van het dorp. Zijn positie was te vergelijken met die van zijn collega en politieke geestverwant [[Jan F. Pannebakker|Jan Pannebakker]] in Waalwijk. Van Heijsts betekenis ligt echter vooral buiten Baardwijk. In Waalwijk was hij in 1812 tot vrederechter benoemd en in 1814 tot secretaris. In deze gemeente woonde hij ook en oefende het beroep van wijnhandelaar uit. Zijn aftreden als burgemeester van Baardwijk in 1820 duidt er mogelijk op dat de opeenstapeling van functies hem teveel werd.

In 1956 werd in het stadsdeel Baardwijk een [[Burg. van Heystlaan|straat]] naar hem vernoemd.

{{StartOpvolging}}
{{OpvolgingCombi
| lijst = [[:Categorie:Burgemeesters van Baardwijk|Burgemeester van Baardwijk]] 1810 - 1820
| vorige = -
| volgende = [[Joannes Floris]]
}}
{{EindOpvolging}}

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
De oorspronkelijke tekst van dit artikel is met toestemming van auteur Jeroen van Oss overgenomen uit: 'Honderdtachtig jaar burgemeesters in Waalwijk, Baardwijk en Besoijen', ''De Klopkei'' (14e jaargang, 3e kwartaal 1990) blz. 9.
}}

[[CATEGORIE: WaalwijkWiki:Afbeelding gewenst]]
[[Categorie: Bestuur en politiek]]
[[Categorie:Mensen]]
[[Categorie:Burgemeesters]]
[[Categorie:Burgemeesters van Baardwijk]]
[[Categorie: Rechtspraak]]
[[Categorie: Rechters]]

{{DEFAULTSORT:Heijst, Gosuinus van}}

Grotestraat 247

2025-10-31T23:03:29Z

Jan:

{{Infobox rijksmonument
| kop =
| afbeelding = Grotestraat 247.jpg
| onderschrift = Foto Wikipedia/Michiel1972
| monumentsoort = Rijksmonument
| monumentnummer = 521820
| straatnaam = Grotestraat
| huisnummer = 247
| huisnummertoevoeging =
| oorspronkelijke functie = Winkel
| bouwjaar = 1937
| architect = A.J. Kropholler
| datum besluit = 09-10-2001
}}Het pand '''Grotestraat 247''' is, onder architectuur van A.J. Kropholler, gebouwd in 1937 als winkelpand voor de firma De Gruyter. In 1962 vond een uitbreiding plaats.

Het oorspronkelijke idee van Kropholler voor de bebouwing van de westzijde van het [[Raadhuisplein]] bestond uit een marktgebouw met aansluitende arcadengalerij, die dienst kon doen als markthal. ‘''Als het Raadhuisplein met het daarop geprojecteerde marktgebouw en de arcadengalerij daaromheen tot uitvoering komen, zal hier een zeer karakteristiek en aantrekkelijk geheel verkregen zijn'',’ aldus de architect in het vakblad ‘Het Bouwbedrijf’ van 16 juni 1933.

In plaats van het marktgebouw verrees er echter in 1937 een nieuwe winkel voor de firma De Gruyter. Na veel commotie – onder meer de [[R.K. Middenstandsvereniging]] was fel tegen de plannen en het regende ingezonden brieven in de krant – werd uiteindelijk in de raadsvergadering van 26 juni 1936 met 7 tegen 6 stemmen besloten tot bebouwing van de westzijde van het Raadhuisplein en met 8 tegen 5 stemmen tot verkoop van de grond aan De Gruyter. In de voorwaarden werd opgenomen dat het bouwplan ook de al eerder door Kropholler ontworpen [[Arcadegalerij|galerij]] diende te omvatten. De architect nam vervolgens ook nog een [[Kiosk Raadhuisplein|kiosk]] in het definitieve ontwerp op. De aanbesteding vond plaats op 17 september 1936, aannemer was de firma Baeten uit Waspik.

Op donderdag 10 juni 1937 vond zonder verder ceremoniëel de overdracht aan de gemeente plaats van kiosk en galerij (ook wel markthallen genoemd). ’s Middags om twee uur ging de winkel van De Gruyter open.

In 1961 werd de naastgelegen voormalige villa van [[Hendrik Wiesman]] gesloopt en verkocht de gemeente de grond aan De Gruyter voor uitbreiding van het winkelpand. De Gruyter maakte van de gelegenheid gebruik de kruidenierswinkel om te bouwen tot een ‘supermart.’ Ter markering van de uitbreiding is in de gevel aan de Grotestraat een plaquette met de jaartallen ‘1937-62’ ingemetseld.

Na het vertrek van De Gruyter uit Waalwijk waren diverse andere ondernemingen in het pand gevestigd, waaronder sinds 1980 [[IJssalon la Vittoria]].

===Afbeeldingen===
<gallery>
Bestand: Marktgebouw.jpg|Situatieschets van het oorspronkelijke idee van Kropholler: een marktgebouw met arcaden (uit De Echo van het Zuiden d.d. 29 juli 1933).
Bestand: Kiosk met nissen.jpg|Situatieschets van het definitieve plan voor het pand van De Gruyter met arcadegalerij en muziekkiosk (uit De Echo van het Zuiden, 23 september 1936).
Bestand: Grotestraat 247 ca. 1950.jpg|Links het pand Grotestraat 247 voor de uitbreiding (SALHA, fotonr.WAA40018).
Bestand: Grotestraat 247 ca. 1972.jpg|Grotestraat 247 na de uitbreiding, ca. 1972 (SALHA, fotonr. WAA82760, foto J. de Bont).
</gallery>

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*[[De Echo van het Zuiden]], diverse edities 1936 en 1937 (waaronder 27 juni 1936 en 12 juni 1937) alsmede 30 januari 1961.
}}

[[Categorie: Gebouwen]]
[[Categorie: Rijksmonumenten]]

Antonia Hendrika van der Eerden

2025-10-31T23:02:53Z

Jan:

{{Infobox oorlogsslachtoffer
| kop = Anna van der Eerden
| afbeelding = AAH van der Eerden.jpg
| onderschrift = Foto heemkundekring de Erstelinghe, collectie Rien Zijlmans.
| voornamen = Antonia Hendrika
| roepnaam = Anna
| tussenvoegsels = van der
| achternaam = Eerden
| geboortedatum = 19-6-1896
| geboorteplaats = Dinter
| overlijdensdatum = 10-02-1945
| overlijdensplaats = Waalwijk
| burgerlijke staat = Gehuwd met Gerardus Laurentius de Leijer
| beroepen =
| bijzonderheden overlijden = V-1
| laatste adres woonplaats =
| laatste adres straatnaam = Grotestraat
| laatste adres huisnummer = 305
| laatste adres huisnummertoevoeging =
| begraafplaats =
}}'''Antonia Hendrika (Anna) van der Eerden ''' (Dinter, 19 juni 1896 - Waalwijk, 10 februari 1945) was gehuwd met reiziger Gerardus Laurentius de Leijer en woonde met haar man en twee kinderen aan de Grotestraat 305. Moeder Van der Eerden woonde bij het gezin in.

Zij kwam samen met haar zoontjes [[Johannes Henricus Maria de Leijer |Jan]] en [[Gerardus Wilhelmus Maria de Leijer|Wim]], haar [[Wilhelmina van der Burght|moeder ]], haar [[Johannes Gerardus de Leijer| schoonvader]] en [[Henricus Gerardus de Leijer|zwager ]] om het leven toen in de vroege ochtenduren van zaterdag 10 februari 1945 een [[Ramp neerstorten V-1 nabij Grotestraat|V-1 neerstortte nabij de Grotestraat]].

Anna was 48 jaar.

==Afbeeldingen==
<gallery>
Bestand:Rouwbericht fam de Leijer.jpg|Rouwbericht in De Echo
</gallery>

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*Jack Didden en Maarten Swarts, ''[[Provinciestad in oorlogstijd]]'' (Drunen 1991) blz. 251 en 263.
}}

{{DEFAULTSORT: Eerden, Antonia Hendrika van der }}

[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie: Oorlogsslachtoffers]]

Jan de Geus

2025-10-31T23:01:56Z

Jan:

{{Infobox persoon
| kop = Jan de Geus
| afbeelding = Jan de Geus.jpg
| onderschrift =
| voornamen = Jan
| roepnaam =
| tussenvoegsels = de
| achternaam = Geus
| geboortedatum = 24-06-1945
| geboorteplaats = 's Gravenmoer
| overlijdensdatum = 13-04-2007
| overlijdensplaats = 's Gravenmoer
| beroepen = Burgemeester
}}'''Jan de Geus''' ('s Gravenmoer, 24 juni 1945 – aldaar, 13 april 2007) was burgemeester van Waalwijk van 20 augustus 2001 tot 1 april 2007.

{{StartOpvolging}}
{{OpvolgingCombi
| lijst = [[:Categorie:Burgemeesters van Waalwijk|Burgemeester van Waalwijk]] 2001 - 2007
| vorige = [[Robertus Henricus Johannes van Schaik|Rob van Schaik]]
| volgende = [[Arnoldus Marinus Petrus Kleijngeld]]
}}
{{EindOpvolging}}

[[Categorie: Bestuur en politiek]]
[[Categorie:Mensen]]
[[categorie:Burgemeesters]]
[[Categorie:Burgemeesters van Waalwijk]]

{{DEFAULTSORT:Geus, Jan de}}

Cornelis Antonius Spitters

2025-10-31T23:00:59Z

Jan:

{{Infobox oorlogsslachtoffer
| kop = Kees Spitters
| afbeelding = CA Spitters.jpg
| onderschrift = Foto heemkundekring de Erstelinghe, collectie Rien Zijlmans.
| voornamen = Cornelis Antonius
| roepnaam = Kees
| tussenvoegsels =
| achternaam = Spitters
| geboortedatum = 01-12-1919
| geboorteplaats = Waalwijk
| overlijdensdatum = 20-05-1944
| overlijdensplaats = Wassenaar, Waalsdorpervlakte
| burgerlijke staat = Ongehuwd
| beroepen = Boekhouder
| bijzonderheden overlijden = Gefusilleerd
| laatste adres woonplaats = Waalwijk
| laatste adres straatnaam = Stationsstraat
| laatste adres huisnummer = 39
| laatste adres huisnummertoevoeging =
| begraafplaats =
}}''' Cornelis Antonius (Kees) Spitters ''' (Waalwijk, 1 december 1919 – Wassenaar, 20 mei 1944) was een zoon van Johannes Spitters en Petronella Cornelia Elbers. Hij was ongehuwd en werkte als boekhouder bij [[N.V. Waalwijksche Chroomlederfabriek v/h Van Dooren de Greeff|Van Dooren de Greeff]].

Kees Spitters raakt na zijn demobilisatie in de zomer van 1940 betrokken bij het illegale werk. Hij wordt koerier bij de OD en helpt wapens vervoeren. In 1943 gaat het mis en op 8 oktober van dat jaar wordt hij gearresteerd. Kees wordt overgebracht naar kamp Amersfoort en verblijft vervolgens van 1 april 1944 tot 20 mei 1944 in cel 605 van het ‘Oranjehotel.’ Tijdens de verhoren zwijgt hij als het graf over zijn contacten in het verzet.

Op 20 mei 1944 wordt Kees op de Waalsdorpervlakte gefusilleerd. Hij is dan 24 jaar.

Onder andere de Nieuwe Tilburgsche Courant publiceert hierover op 22 mei 1944:

{| class="wikitable"
|
'''Doodvonnis wegens verboden bezit van munitie''' 
''’s-Gravenhage, 22 mei.'' Officieel wordt medegedeeld:
De boekhouder Cornelis Spitters uit Waalwijk is door het Duitsche Obergericht in de bezette Nederlandsche gebieden ter dood veroordeeld, omdat hij in het ongeoorloofde bezit was van munitie en getracht heeft een lid van de Duitsche weermacht te verleiden hem twee pistolen te verkoopen. Het vonnis is voltrokken.

De 24-jarige Spitters nam in den herfst van 1943 het besluit om zoo op politieke tegenstanders wraak te kunnen uitoefenen. In October 1943 ontmoette hij op straat in zijn geboortedorp een onbekenden Duitschen soldaat. Hij sprak hem aan en vroeg of hij niet een burgercostuum zou willen koopen. Tijdens de verdere besprekingen verklaarde Spitters den soldaat, dat hij hem ook zonder geld aan een costuum zou kunnen helpen, wanneer hij hem daarvoor een legerpistool met minstens 30 patronen gaf. Overeengekomen werd dat de soldaat den volgenden dag ’t wapen en munitie zou meebrengen. Toen zij elkaar den volgenden dag ontmoetten, zeide het lid van de weermacht dat hij het pistool niet bij zich had. Hij zou het echter ’s nachts kunnen brengen, wanneer de compagnie voor een oefening zou zijn uitgerukt.

Bij deze gelegenheid zeide Spitters dat hij toch moest zien nog een tweede pistool en zooveel mogelijk munitie te kunnen bezorgen. Hiervoor zou hij een zomerjas krijgen. Bij een andere ontmoeting met den Duitschen soldaat, die zijn superieuren van het gebeurde in kennis had gesteld, werd Spitters gearresteerd. Tijdens een huiszoeking vond men daarop in de woning van Spitters in een kleine kast een kistje. Hierin bewaarde Spitters 25 pistoolpatronen. De sleutel van de kast had hij voortdurend bij zich.
|}

Kees krijgt een graf op de begraafplaats Ockenburg in Den Haag. Via de gemeente verzoekt de familie aan de Generaalstaatsanwalt om zijn lichaam te mogen herbegraven in Waalwijk. Dat verzoek wordt in eerste instantie geweigerd, maar op 1 maart 1946 kan de familie Kees alsnog naar zijn laatste rustplaats op het kerkhof van de St. Jan in Waalwijk begeleiden. De Echo van het Zuiden schreef hierover:

{| class="wikitable"
|
'''Begrafenis Kees Spitters'''

Onder zeer grote deelneming had Vrijdagochtend de teraardebestelling plaats van Kees Spitters, die zooals bekend op de Waaldorpervlakte in Scheveningen door het Duitsche vuurpeleton werd doodgeschoten. Hij is gestorven als een held, die z’n leven geeft voor ’t vaderland.
Voorafgegaan door een zestal trommelslagers en hoornblazers, een vuurpeleton van ‘t 6e R.I. en door de verpleegsters van ’t Roode Kruis, die een achttal kransen droegen, werd het stoffelijk overschot bedekt met de nationale driekleur, gedragen door de mannen van de transportcolonne van het Roode Kruis, voorafgegaan door ’t vaandel.
Daarna volgden de familie, oud-illegalen, oud-militairen, verkenners, een deputatie der R.K.H.B.S. met directeur en leeraren en nog talrijke buurtgenoten en verdere ingezetenen, waaronder we opmerkten de burgemeester en de beide wethouders, een stoet van vele honderden, die allen, zoowel als de vele belangstellenden langs den weg, diep onder den indruk waren van deze ontroerende plechtigheid, die vooral verhoogd werd door het statige tromgeroffel en het trieste klaroen der trompetters.
De H. Mis werd opgedragen in de parochiekerk van St. Jan door pastoor Ras, en zong het zangkoor de Requiem-mis van Perosi, terwijl het vuurpeleton de eerewacht naast ’t lijk betrok en het orgel bij ’t uitgaan ’t Wilhelmus speelde.
Op ’t kerkhof verrichte pastoor Ras de absoute en loste het vuurpeleton een salvo als laatste eer aan hun krijgsmakker.
Toen nam de burgemeester Mr. R.v.d.Heijden het woord om een eeresaluut te brengen aan de nagedachtenis van dezen jongen held, voor zijn moed, offervaardigheid en vaderlandsliefde. Hij bracht hem daarvoor dank namens Waalwijks burgerij en ’t Nederlandsche volk.
Een celgenoot van hem uit de gevangenis te Utrecht de heer v.d. Bogaert uit Eindhoven, bracht dien tijd in herinnering en zeide hem zoo bijzonder te waardeeren om zijn houding en plichtsgevoel. Hij was een voorbeeld in zijn gevoelens voor ’t vaderland maar ook in stoeren wil om niets los te laten tegenover de moffen.
Hij herinnerde er aan hoe hij z’n moeder zeide dat ’t proces weer was uitgesteld, terwijl ’t doodvonnis was uitgesproken en er geen hoop meer was.
Maar onze strijd was niet tevergeefs, ook niet voor de verzorging der nabestaanden; dat is broederplicht van ons volk.
Na een troostwoord aan ouders, familie en verloofde besloot hij: Hij was altijd een liefhebbend, plichtgetrouw en Godvreezend jongmensch en dan weten we dat zijn dood geen verlies is, maar een gewin!
Drs. Piet van Loon sprak als vertrouwensman der oud-illegalen en zeide o.m. dat de hartstochtelijke felheid in den strijd voor ’t Vaderland van Kees Spitters een steun en aanmoediging voor allen is geweest. In September ’40 begon hij zijn illegaal werk als verbindingsman tusschen oud-militairen, later hield hij zich bezig met ’t overbrengen van Nederlanders naar Engeland, het transporteeren van wapens enz. Naar buiten was hij hard en streng, naar binnen een edel mensch, groot vechter voor de vrijheid.
Wij mogen hem niet vergeten en ons bezinnen op den strijd dien hij gestreden heeft, iemand met moed en trouw, die door geen verhoor of marteling er toe te brengen was een woord over de lippen te krijgen, hoewel hij de organisatie van ’t verzet in de Langstraat geheel kende.
Maar toen hem Vrijdagochtend 20 Mei 1944 werd medegedeeld dat hij over 2 uren zou worden terechtgesteld, toen moet hij een zware innerlijke strijd gestreden hebben.
En toen heeft hij zijn laatsten brief geschreven aan zijn ouders, broers en zijn verloofde. Die laatste brief getuigt van een ware heldenmoed. In de volste berusting gaf hij zich over aan God.
Wij oud-illegalen van Waalwijk en de Langstraat zullen Kees blijven gedenken als de dappere vried die voor ons een voorbeeld was en stierf voor God en Vaderland.
De oudste broer dankte allen voor de eer Kees bewezen, speciaal den burgemeester, zijn patroon den heer J. v. Heesbeen en de oud-illegalen.

Als vertegenwoordiger van Majoor Wolf van het 6e Reg. Infanterie was aanwezig Luitenant Veenendaal, onder wiens leiding de troepen marcheerden. Voorts een deputatie van het Bestuur Roode Kruis en de Transportcolonne, een deputatie van G.O.I.W. van heusden, Vlijmen, Kaatsheuvel, Loonopzand, Sprang-Capelle, G.O.I.W. Waalwijk en de oud-militairen van Waalwijk, de verkenners van Waalwijk, een deputatie van de H.B.S. (2 hoogste klassen) en een deputatie van Chroomlederfabriek van Dooren de Greeff.
|}

==Afbeeldingen==
<gallery>
Bestand:Rouwbericht C Spitters.jpg|Rouwbericht in De Echo
</gallery>

==Zie ook==
*[[ Gedenksteen Dr. Mollercollege]]

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*Jack Didden en Maarten Swarts, ''[[Provinciestad in oorlogstijd]]'' (Drunen 1991) blz. 161 en 262.
===Externe links===
*[http://www.erelijst.nl/cornelis-antonius--spitters/ Erelijst van Gevallenen 1940-1945]
*[http://srs.ogs.nl/slachtoffer/146112/cornelis-antonius-spitters/ Slachtofferregister Oorlogsgravenstichting]
*[http://oranjehotel.nationaalarchief.nl/zoeken.asp?ComponentID=9917&SourcePageID=9328#1 Doodenboeken Oranjehotel op website Nationaal Archief]
*[http://www.kampamersfoort.nl/p/start/ Kamp Amersfoort]
*[http://www.oranjehotel.org/ Oranjehotel 1940-1945]
*[http://www.erepeloton.nl/ Vereniging Erepeloton Waalsdorp]
*[http://www.brabantsegesneuvelden.nl/persoon/kees-spitters-waalwijk-1919/ Brabantse Gesneuvelden]
}}

{{DEFAULTSORT: Spitters, Cornelis Antonius}}

[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Oorlogsslachtoffers]]
[[Categorie: Tweede Wereldoorlog]]

Uitzetter (glas)

2025-10-31T22:59:38Z

Jan:

[[Bestand: 41090 uitzetter.jpg|thumb|rechts|200 px|GAW, fotonr. 41090]]
Met het afgeronde en nat gemaakte glas werd de nerfzijde van de huid bewerkt. Op de nerf (haarzijde) werden met deze uitzetter de huidpapillen ingedrukt, zodat deze vlakker werden en daardoor meer gingen glanzen.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*Gemeentearchief Waalwijk, informatie bij foto’s.
}}

[[Categorie: Schoenen en leder]]
[[Categorie: Gereedschappen]]
[[Categorie: Looiersgereedschappen]]

Uitzetter (glas)

2025-10-31T22:59:24Z

Jan:

[[Bestand: 41090 uitzetter.jpg|thumb|rechts|200 px|GAW, fotonr. 41090]]
Met het afgeronde en nat gemaakte glas werd de nerfzijde van de huid bewerkt. Op de nerf (haarzijde) werden met deze uitzetter de huidpapillen ingedrukt, zodat deze vlakker werden en daardoor meer gingen glanzen.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
Gemeentearchief Waalwijk, informatie bij foto’s.
}}

[[Categorie: Schoenen en leder]]
[[Categorie: Gereedschappen]]
[[Categorie: Looiersgereedschappen]]

Franciscus Henricus Adrianus Thomas

2025-10-31T22:58:36Z

Jan:

{{Infobox oorlogsslachtoffer
| kop = Frans Thomas
| afbeelding = FHA Thomas.jpg
| onderschrift = Foto Oorlogsgravenstichting
| voornamen = Franciscus Henricus Adrianus
| roepnaam = Frans
| tussenvoegsels =
| achternaam = Thomas
| geboortedatum = 08-08-1922
| geboorteplaats = Elsloo
| overlijdensdatum = 12-05-1942
| overlijdensplaats = Atlantische Oceaan
| burgerlijke staat = Ongehuwd
| beroepen = Messbediende
| bijzonderheden overlijden = Getorpedeerd
| laatste adres woonplaats = Waalwijk
| laatste adres straatnaam = Grotestraat
| laatste adres huisnummer = 391
| laatste adres huisnummertoevoeging =
| begraafplaats = St. Rédempteur Cemetery te Matane, Canada
}}''' Franciscus Henricus Adrianus (Frans) Thomas''' (Elsloo, 8 augustus 1922 – Atlantische Oceaan, 12 mei 1942 ) was een zoon van levensverzekeringscontroleur Antoine Franciscus Thomas en Petronella Josephina Grada Toonen. De familie Thomas woonde aan de Grotestraat 391.

Frans was messbediende op het stoomschip Leto dat deel uitmaakte van een konvooi op de Atlantische Oceaan. De Leto was een kleine kustvaarder (4712 ton) van de Mij. Zeevaart (Hudig & Veder) uit Rotterdam. Het vertrok op 10 mei 1942 onder kapitein E.H. van der Veen uit Montreal naar Engeland. Die avond kreeg het schip in Quebec een nieuwe loods aan boord. Langzaam zakte het verder de rivier af in de richting van de Atlantische Oceaan. <ref> K.W.L. Bezemer, Geschiedenis van de Nederlandse Koopvaardij (Amsterdam, 1986), blz. 475-479.</ref>

Om half drie ’s nachts op 12 mei 1942 viel de Leto ten prooi aan een Duitse onderzeeboot, de U 533 van luitenant-ter-zee Thurmann.

Eerst was er een geweldige explosie, vervolgens spoot een waterzuil vermengd met kolen omhoog en het schip begon meteen te zinken. Een van de twee reddingssloepen was vernield, maar de andere werd met succes te water gelaten. Omdat de St. Lawrence een druk bevaren rivier was, werden de drenkelingen al snel opgemerkt.

Uiteindelijk bleken twaalf opvarenden te worden vermist. Een van hen was de 19-jarige Frans Thomas uit Waalwijk.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*Jack Didden en Maarten Swarts, ''[[Provinciestad in oorlogstijd]]'' (Drunen 1991), blz. 159.
===Voetnoten===
{{References}}
===Externe links===
*[http://www.erelijst.nl/franciscus-hendrikus--thomas/ Erelijst van gevallenen 1940-1945]
*[http://www.eenlevenverloren.nl/index.php?go=home.persoon&id=26 Jeugdwebsite Oorlogsgravenstichting]
*[http://srs.ogs.nl/slachtoffer/153511/franciscus-henricus-adrianus-thomas/ Slachtofferregister Oorlogsgravenstichting]
}}

{{DEFAULTSORT: Thomas, Franciscus Henricus Adrianus }}

[[Categorie:Mensen]]
[[Categorie:Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Oorlogsslachtoffers]]

Franciscus Henricus Adrianus Thomas

2025-10-31T22:58:15Z

Jan:

{{Infobox oorlogsslachtoffer
| kop = Frans Thomas
| afbeelding = FHA Thomas.jpg
| onderschrift = Foto Oorlogsgravenstichting
| voornamen = Franciscus Henricus Adrianus
| roepnaam = Frans
| tussenvoegsels =
| achternaam = Thomas
| geboortedatum = 08-08-1922
| geboorteplaats = Elsloo
| overlijdensdatum = 12-05-1942
| overlijdensplaats = Atlantische Oceaan
| burgerlijke staat = Ongehuwd
| beroepen = Messbediende
| bijzonderheden overlijden = Getorpedeerd
| laatste adres woonplaats = Waalwijk
| laatste adres straatnaam = Grotestraat
| laatste adres huisnummer = 391
| laatste adres huisnummertoevoeging =
| begraafplaats = St. Rédempteur Cemetery te Matane, Canada
}}

''' Franciscus Henricus Adrianus (Frans) Thomas''' (Elsloo, 8 augustus 1922 – Atlantische Oceaan, 12 mei 1942 ) was een zoon van levensverzekeringscontroleur Antoine Franciscus Thomas en Petronella Josephina Grada Toonen. De familie Thomas woonde aan de Grotestraat 391.

Frans was messbediende op het stoomschip Leto dat deel uitmaakte van een konvooi op de Atlantische Oceaan. De Leto was een kleine kustvaarder (4712 ton) van de Mij. Zeevaart (Hudig & Veder) uit Rotterdam. Het vertrok op 10 mei 1942 onder kapitein E.H. van der Veen uit Montreal naar Engeland. Die avond kreeg het schip in Quebec een nieuwe loods aan boord. Langzaam zakte het verder de rivier af in de richting van de Atlantische Oceaan. <ref> K.W.L. Bezemer, Geschiedenis van de Nederlandse Koopvaardij (Amsterdam, 1986), blz. 475-479.</ref>

Om half drie ’s nachts op 12 mei 1942 viel de Leto ten prooi aan een Duitse onderzeeboot, de U 533 van luitenant-ter-zee Thurmann.

Eerst was er een geweldige explosie, vervolgens spoot een waterzuil vermengd met kolen omhoog en het schip begon meteen te zinken. Een van de twee reddingssloepen was vernield, maar de andere werd met succes te water gelaten. Omdat de St. Lawrence een druk bevaren rivier was, werden de drenkelingen al snel opgemerkt.

Uiteindelijk bleken twaalf opvarenden te worden vermist. Een van hen was de 19-jarige Frans Thomas uit Waalwijk.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*Jack Didden en Maarten Swarts, ''[[Provinciestad in oorlogstijd]]'' (Drunen 1991), blz. 159.
===Voetnoten===
{{References}}
===Externe links===
*[http://www.erelijst.nl/franciscus-hendrikus--thomas/ Erelijst van gevallenen 1940-1945]
*[http://www.eenlevenverloren.nl/index.php?go=home.persoon&id=26 Jeugdwebsite Oorlogsgravenstichting]
*[http://srs.ogs.nl/slachtoffer/153511/franciscus-henricus-adrianus-thomas/ Slachtofferregister Oorlogsgravenstichting]
}}

{{DEFAULTSORT: Thomas, Franciscus Henricus Adrianus }}

[[Categorie:Mensen]]
[[Categorie:Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Oorlogsslachtoffers]]

Jacobus Heeffer

2025-10-31T22:57:13Z

Jan:

{{Infobox persoon
|kop = Jacobus Heeffer
|afbeelding =
|onderschrift =
|voornamen = Jacobus
|roepnaam =
|tussenvoegsels =
|achternaam = Heeffer
|geboortedatum = 13-11-1846
|geboorteplaats = Dongen
|overlijdensdatum = 29 juni 1920
|overlijdensplaats = Waalwijk
|burgerlijke staat = Gehuwd met Adriana Ansems
|beroepen = Schoenmaker
}}

'''Jacobus Heeffer''' (Dongen, 13 november 1846 – Waalwijk, 29 juni 1920) was een zoon van Josephus Heeffer en Adriana Ansems. Hij was schoenmaker en [[: Categorie:Zouaven|zouaaf]].

Samen met nog 45 andere vrijwilligers vertrok Jacobus op 10 november 1867 vanuit Tilburg via Brussel naar Rome. Zijn inschrijvingsnummers waren respectievelijk 5188 en 2369.

Terug in Nederland trouwde hij op 12 mei 1873 in Loon op Zand met Johanna Catharina Govers (1851-1916). Zij vestigden zich op 11 juni 1877 met hun drie kinderen in Besoijen, waar zoon [[Petrus Heeffer|Petrus]] geboren werd. Op 1 februari 1878 verhuisde de familie naar Waalwijk, waar het gezin met nog zeven kinderen werd uitgebreid. Het laatst bekende woonadres was [[Stationsstraat]] 25.

In augustus 1914 maakte Jacobus’ dochter Adriana (geboren in 1876 te Loon op Zand), die aan een hartkwaal leed, een bedevaart naar Lourdes. Tijdens de bedevaart is zij aldaar op 10 augustus 1914 overleden en haar ouders werd bericht dat zij ook in Lourdes ter aarde was besteld.

Nadat ook zijn echtgenote hem in 1916 ontviel, werd Jacobus opgenomen in het [[R.K. Gasthuis]], waar hij op 29 juni 1920 overleden is.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===

*Ad van den Houdt, ‘Zouaven uit Waalwijk, Baardwijk en Besoijen,’ ''[[De Klopkei]]'' (26e jaargang, 3e kwartaal 2002).
*Weekblad van Tilburg, 16 november 1867.
*De Echo van het Zuiden, 13 augustus 1914.
*De Tijd, 14 augustus 1914.
===Zie ook===
*[[Lijst van zouaven]]
}}

{{DEFAULTSORT: Heeffer, Jacobus}}

[[CATEGORIE: WaalwijkWiki:Afbeelding gewenst]]
[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Religie]]
[[Categorie: Waalwijkers in het buitenland]]
[[Categorie: Zouaven]]

Cornelia Johanna van der Geld

2025-10-31T22:56:28Z

Jan:

{{Infobox oorlogsslachtoffer
| kop = Corrie van der Geld
| afbeelding = Cornelia van der Geld.jpg
| onderschrift = Foto collectie Eli en Dinie Maas
| voornamen = Cornelia Johanna
| roepnaam = Corrie
| tussenvoegsels = van der
| achternaam = Geld
| geboortedatum = 29-9-1920
| geboorteplaats = Waalwijk
| overlijdensdatum = 29-10-1944
| overlijdensplaats = Waalwijk
| burgerlijke staat = Ongehuwd
| beroepen =
| bijzonderheden overlijden = Beschieting
| laatste adres woonplaats = Waalwijk
| laatste adres straatnaam = St. Antoniusstraat
| laatste adres huisnummer = 81
| laatste adres huisnummertoevoeging =
| begraafplaats =
}}'''Cornelia Johanna (Corrie) van der Geld''' (Waalwijk, 29 september 1920 – Waalwijk, 29 oktober 1944) was een dochter van Petrus van der Geld en Maria Johanna Verharen. De familie woonde aan de [[St. Antoniusstraat]].

Corrie van der Geld kwam, samen met haar [[Maria Johanna Verharen|moeder]] en [[Christina Cornelia van der Geld|zus Stien]], om het leven tijdens de beschietingen die plaatsvonden daags voor de bevrijding van Waalwijk. Een van de granaten trof de woning van de familie Van der Geld. Zus Marie en broer Nico raakten hierbij gewond.

Corrie was 24 jaar.

==Afbeeldingen==
<gallery>
Bestand: Rouwbericht algemeen.jpg| Algemeen rouwbericht in De Echo
Bestand: 42651 Begrafenis Antoniusparochie.jpg|Begrafenis van de slachtoffers uit de Antoniusparochie op 2 november 1944.
Bestand: Dankbetuiging fam vd Geld.jpg|Dankbetuiging in De Echo
</gallery>

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*Jack Didden en Maarten Swarts, ''[[Provinciestad in oorlogstijd]]'' (Drunen 1991) blz. 209.
}}

{{DEFAULTSORT: Geld, Cornelia Johanna van der}}

[[Categorie:Mensen]]
[[Categorie: Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Oorlogsslachtoffers]]

Mr. van Coothstraat 1A

2025-10-31T22:55:07Z

Jan:

{{Infobox rijksmonument
| kop =
| afbeelding = MrVanCoothstraat1A.jpg
| onderschrift = Foto Wikipedia/China Crisis
| monumentsoort = Rijksmonument
| monumentnummer = 521844
| straatnaam = Mr. van Coothstraat
| huisnummer = 1
| huisnummertoevoeging = A
| oorspronkelijke functie = Woonhuis
| bouwjaar = 1932
| architect = M.P.J.H. (Jos) Klijnen
| datum besluit = 09-10-2001
}}Het pand '''Mr. van Coothstraat 1A''' is in 1932 gebouwd in opdracht van mevrouw Dora van Liempt-Kleijn, de echtgenote van de op 23 september 1931 overleden gemeentesecretaris [[Toon van Liempt]]. Het was Van Liempts laatste wens dat zijn vrouw na zijn overlijden een villa zou laten ontwerpen door architect Jos Klijnen en zo geschiedde.

Van Liempt had het werk van Klijnen leren kennen en waarderen toen deze in 1929 een van de architecten was die uitgenodigd werd een ontwerp voor een nieuw raadhuis te maken. Na een felle politieke strijd (de zogenoemde [[Raadhuiskwestie|raadhuiskwestie]]), koos het gemeentebestuur uiteindelijk voor het traditionele [[Raadhuis Waalwijk (Raadhuisplein)|ontwerp van Kropholler]].

De villa aan de Mr. van Coothstraat vertoont onmiskenbaar veel gelijkenis met Klijnens (2e) ontwerp voor een raadhuis en kan daardoor beschouwd worden als een postuum protest van Toon van Liempt tegen de keuze van Waalwijk voor Kropholler.

===Afbeeldingen===
<gallery>
Bestand: Raadhuis ontwerp Klijnen.jpg|Tweede ontwerp voor een nieuw raadhuis van M.P.J.H. Klijnen (SALHA, fotonr.WAA20513, foto Alfons Ising).
</gallery>

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*Jan A.F.M. van Oudheusden, Toon van Liempt (1884-1931), ''[[Brabantse Biografieën|Brabantse Biografieën 8, Sprang-Capelle, Waalwijk, Waspik]].
===Externe links===
*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Jos_Klijnen Artikel over Jos Klijnen op Wikipedia]
}}

[[Categorie: Gebouwen]]
[[Categorie: Rijksmonumenten]]

Lantaarn

2025-10-31T22:51:02Z

Jan:

{{Infobox rijksmonument
| kop = Lantaarn op Raadhuisplein
| afbeelding = Lantaarn Kropholler.jpg
| onderschrift = Foto Wikipedia/China Crisis
| monumentsoort = Rijksmonument
| monumentnummer = 525794
| straatnaam = Raadhuisplein
| huisnummer = bij 2
| huisnummertoevoeging =
| oorspronkelijke functie = Straatmeubilair
| bouwjaar = 1936
| architect = A.J. Kropholler
| datum besluit = 09-10-2001
}}De '''Lantaarn''' op het Raadhuisplein maakt deel uit van het door architect Kropholler ontworpen plan voor de bouw van het [[Raadhuis Waalwijk (Raadhuisplein)|Raadhuis]] en de aanleg van het [[Raadhuisplein]]. Over de symbolische waarde van de lantaarn schreef Kropholler zelf: <ref> Document 6-7-8, map 1933 uit het Kropholler-archief (Aantekeningen Kropholler ten behoeve van enkele publicaties over architectuur).</ref>

{| class="wikitable"
|
''Midden op het plein staat als symbool tussen burger en overheid een smeedijzeren lichtzuil. Het licht van deze lantaarn is, naast het praktische verlichten van het plein bij duisternis, enerzijds symbool voor de overheid die in het raadhuis zetelt en zijn wijsheid in de vorm van goede besluiten en dienstbaarheid over die bevolking heen uitstraalt. Anderzijds is het een lichtend baken voor de burger die hem zegt: Hier moet ik zijn, op mijn overheid kan ik vertrouwen.''

''Het plein is mede door dit symbool ook echt een ontmoetingsplaats voor burger en overheid. Om de werking van het symbool optimaal in beeld te brengen is (…) het plaveisel van het plein geheel gericht naar de lantaarn en het perkje midden op het plein. Door deze harmonie wordt niet alleen de lantaarn in zijn rol van symbool versterkt, maar ook de architectuur van het raadhuis zelf wordt er extra door benadrukt.''
|}

In maart 1936 werd de bouw van de lantaarn aanbesteed. De werkzaamheden verliepen vlot, want op 2 mei 1936 berichtte De Echo:

{| class="wikitable"
|
'''De nieuwe lantaarn op ’t Raadhuisplein'''

De monumentale lantaarn op het Raadhuisplein is gereed gekomen en ’t kan met recht gezegd dat het is een aanzienlijke verfraaiing van ons mooie raadhuisplein en uitnemend aansluit bij het raadhuis en z’n entourage, overdag zoowel als 's avonds.
Het is een prachtig stuk werk van onze Waalwijksche ambachtslieden A. Verappe, H. Maas en C. Marks, die daarbij alle eer inleggen.
De entourage van ’t gemeentehuis, het mooie plein is zoover wij kunnen beoordeelen (ook de mooie scheidingsmuur is gereed gekoomen) thans geheel af en wij meenen dat Publieke Werken er in geslaagd is aan een en ander een goede oplossing te geven, zoodat wij een geheel hebben gekregen dat tot ieders voldoening strekt en terecht de belangstelling zal trekken van bewoner en vreemdeling.
Als we nu aan den voet van den monumentalen lantaarn nog eens een aardig bloemperk of later misschien een bassin krijgen, dan is de zaak perfect.
|}

Bloemperk en bassin zijn er niet gekomen, wel ‘''een tafel en een stoel.’'' Op 26 augustus 2003 ging het Waalwijkse college van B&W akkoord met een herinrichtingsplan voor het centrum. Voor het Raadhuisplein betekende dit onder meer dat de lantaarn (ook wel ''‘zuil’'' genoemd) verplaatst zou worden naar het tuingedeelte bij het raadhuis en de bestrating vervangen en enigszins afgevlakt. Op het noordwestelijk gedeelte van het plein zouden ''‘een tafel en een stoel’'' gebouwd worden. De lantaarn werd onder andere bestempeld als een sta-in-de-weg bij de organisatie van evenementen, waarvan bovendien de symboolwaarde niet meer zou passen in de 21e eeuw.

College en architect bleken niet op de hoogte te zijn van het feit dat ook de lantaarn en het plein zelf onderdeel uitmaakten van Krophollers ontwerp. Heemkundekring de Erstelinghe en de toenmalige gemeentelijke monumentencommissie protesteerden fel tegen de gang van zaken. Zij wisten zich daarbij gesteund door de vele ingezonden brieven die in de lokale en regionale pers verschenen en de Rijksdienst voor de Monumentenzorg, die het college adviseerde een streep te halen door het plan. Ondanks alle protesten en adviezen bleven B&W echter bij hun besluit.

Tijdens de gemeenteraadsvergadering van 27 november 2003 ontstond in de coalitie een niet meer te repareren breuk en stelden alle wethouders hun portefeuille ter beschikking. In januari 2004 startten de politieke onderhandelingen voor een nieuwe coalitie. De heemkundekring koos tijdens deze besprekingen voor het wapen van de stille diplomatie: met redenen omkleed werd een beroep gedaan op de onderhandelaars om het besluit tot verplaatsing van de zuil te heroverwegen. Daarnaast werd in dezelfde maand een (drukbezochte) informatieavond georganiseerd over de betekenis van Kropholler voor de Nederlandse architectuur in het algemeen en voor Waalwijk in het bijzonder.

In het voorjaar van 2004 bleek het college toch bereid de cultuurhistorische aspecten bij de besluitvorming te betrekken en kwamen burgemeester en wethouders op 11 mei tot de conclusie dat er geen argumenten waren om ‘''de zuil van Kropholler’'' te verplaatsen. Daarnaast zouden ook de plannen voor ''‘het nieuwe ensemble’''<ref>De tafel en de stoel</ref> , vanwege hun ''‘toegevoegde waarde voor het plein,''’ uitgevoerd worden.

In de nieuwe bestrating werd vóór de lantaarn een plaquette opgenomen met de tekst:

{| class="wikitable"
|

''OP WOENSDAG 6 SEPTEMBER 1944 VOND 
''OP DEZE PLAATS EEN VAN DE MEEST'' 
''DRAMATISCHE GEBEURTENISSEN UIT DE'' 
''WAALWIJKSE GESCHIEDENIS PLAATS''. 
''DOOR DE DUITSE BEZETTER WERDEN VIER'' 
''ONSCHULDIGE INWONERS GEGIJZELD''. 
''DRIE VAN HEN WERDEN LATER ACHTER'' 
''HET RAADHUIS GEFUSILLEERD''. ''
|}

In verband met de terugkeer van de weekmarkt en de organisatie van andere evenementen op het Raadhuisplein zijn de ''tafel en stoel'' in het voorjaar van 2019 verwijderd.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
* Frans Vercauteren, De Erstelinghe en het cultureel erfgoed van Kropholler, ''[[De Klopkei]]'' (27e jaargang, 4e kwartaal 2003).
* Frans Vercauteren, De zuil blijft staan. Een wijs besluit conform de filosofie van Kropholler. ''[[De Klopkei]]'' (28e jaargang, 2e kwartaal 2004).
===Voetnoten===
{{references}}
===Zie ook===
*[[De droeve dag]]
*[[Eduardus Constantinus Josephus Moonen (oorlogsslachtoffer)|E.C.J. Moonen]]
*[[Joachim Maria Hoffmans|Joop Hoffmans]]
*[[Vincent Hoffmans]]
===Externe links===
*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Alexander_Kropholler Artikel over architect Kropholler op Wikipedia.]
}}

[[Categorie:Gebouwen]]
[[Categorie: Monumenten]]
[[Categorie: Rijksmonumenten]]
[[Categorie: Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie: Gedenktekens]]

Joachim Maria Hoffmans

2025-10-31T22:48:41Z

Jan:

{{Infobox oorlogsslachtoffer
| kop = Joop Hoffmans
| afbeelding = 71353 Joop Hoffmans.jpg
| onderschrift = [[GAW]], fotonr. 71353
| voornamen = Joachim Maria
| roepnaam = Joop
| tussenvoegsels =
| achternaam = Hoffmans
| geboortedatum = 29-12-1925
| geboorteplaats = Waalwijk
| overlijdensdatum = 06-09-1944
| overlijdensplaats = Waalwijk
| burgerlijke staat =
| beroepen = Scholier
| bijzonderheden overlijden = Executie
| laatste adres woonplaats = Waalwijk
| laatste adres straatnaam = Grotestraat
| laatste adres huisnummer = 349
| laatste adres huisnummertoevoeging =
| begraafplaats = R.K. Begraafplaats St. Jan Baptist Waalwijk
}}

'''Joachim Maria (Joop) Hoffmans''' (Waalwijk, 29 december 1925 – Waalwijk, 6 september 1944) was een zoon van Carolus Antonius Franciscus Hoffmans en Wilhelmina Anna Maria Helena Zijlmans. Joop was leerling van de Waalwijkse H.B.S.

[[Eduardus Constantinus Josephus Moonen (oorlogsslachtoffer)|Burgemeester Moonen]] was vroeg uit de veren op woendag 6 september 1944. Net als de meeste mensen vroeg hij zich af waar de bevrijders waren; de berichten over hun opmars waren nogal tegenstrijdig. Hij wandelde op en neer voor het gemeentehuis en klampte twee verzetslieden aan die helaas even weinig wisten als hij. Rond negen uur liep Moonen het gemeentehuis binnen, kort daarna gevolgd door twee vrouwen die hem wilden spreken. De tragedie was begonnen.

De vorige dag was een aantal NSB’ers en Landwachters gearresteerd. De ene vrouw was getrouwd, de andere verloofd met een Landwachter. Zij maakten zich natuurlijk grote zorgen over de twee mannen. Zij hadden immers ook de verhalen gehoord over wat er zou gebeuren met de ‘landverraders’ en zij vreesden het ergste. Zij wendden zich tot burgemeester Moonen, maar die kon hen niet verder helpen (de twee waren samen met tien anderen opgesloten in Sprang). Teleurgesteld liepen de vrouwen weer naar buiten. Het was inmiddels half tien geworden.

Gecamoufleerde voertuigen reden Waalwijk binnen. Het was de voorhoede van de Landstorm Nederland. Dit bataljon Nederlandse SS’ers, het kader was voor een groot deel Duits, was op weg naar het front bij Antwerpen. De SS’ers waren in een grimmige stemming. Woedend over de vlaggen die ze onderweg zagen, hadden ze in Vlijmen op een menigte geschoten en daarbij drie mensen gedood, waaronder een jongetje van amper zeven.

Ook in Waalwijk hingen overal vlaggen en de SS’ers stopten bij het stadhuis om die te laten verwijderen. Daar stapten juist de twee vrouwen naar buiten. Ze klampten de eerste Nederlandse officier die ze zagen aan en deden hun verhaal. De SS’er beloofde hen te helpen. Hij stormde met getrokken pistool de kamer van de burgemeester binnen en eiste dat de vlaggen werden binnengehaald en de twee mannen teruggegeven aan hun vrouwen. Aan dat eerste kon Moonen wel iets doen, aan het tweede niet. De Nederlandse officier wachtte een poosje tot de meeste vlaggen waren binnengehaald en wilde toen weer wegrijden, want hij zag ook wel in dat de burgemeester met de ontvoering niets te maken had. Op dat moment arriveerde zijn superieur, ''Hauptsturmführer'' Maasz. Ook bij hem deden de vrouwen hun beklag.

Maasz had een heel ander karakter dan zijn collega. Hij was een typische arrogante nazi voor wie een mensenleven weinig waard was. Een paar dagen daarvoor had hij nog een soldaat dood laten schieten omdat die wat benzine had gestolen. Hij beloofde de vrouwen dat hij het varkentje wel eens even zou wassen. Hij stapte op Moonen af, die naar buiten was gekomen en eiste de teruggave van de landwachters. Protesten wuifde hij weg: Moonen was immers burgemeester, hij moest maar weten waar de twee zaten. Hij gaf Moonen een half uur de tijd om de mannen te vinden. De burgemeester ging naar binnen en belde de leider van de Waalwijkse OD om raad. Maar ook die wist niet waar de landwachters zaten.

Het geduld van Maasz begon op te raken. Hij vroeg de vrouwen of ze niet meer wisten over de ontvoering. ''‘Jawel,’'' zei een van hen, ''‘er was ook'' ''een jongen van Hoffmans bij.''’ Daarop trokken de SS’ers naar het huis van de familie Hoffmans, dat was aangewezen door de vrouwen. Daar sleurden ze de 25-jarige Vincent en zijn 18 jaar oude broer Joop het huis uit. Helaas hadden de vrouwen het mis gehad. Een neef van de twee broers was betrokken bij de ontvoering, de broers waren echter geheel onschuldig en wisten dan ook niet waar de landwachters waren. Dat interesseerde Maasz niets. Hij zette de jongens en de burgemeester onder de [[lantaarn]] in het midden van het [[Raadhuisplein]]. Het was intussen half twaalf geworden. Maasz stelde een ultimatum: hij zou tot één uur wachten, dan moesten de verdwenen landwachters terug zijn. Zo niet, dan zouden de drie worden doodgeschoten.

Een half uur later begonnen de SS’ers zogenaamd voorbereidingen te treffen voor de executie, vermoedelijk om de drie mannen angst aan te jagen. Vincent kreeg het nu echt benauwd en zei tegen de SS’ers dat hij gehoord had dat de ontvoerde mannen ergens in de gemeente Sprang-Capelle zaten; waar wist hij niet. Maasz stuurde een auto, met Vincent als gids, naar Sprang. Die keerde na een half uur onverrichterzake weer terug in Waalwijk. Toen moest nog een vierde persoon onder de lantaarn gaan staan, dokter [[Piet Lenglet]]. Lenglet had van een agent gehoord dat de landwachters misschien vrij zouden worden gelaten en hij gaf dat bericht door aan Maasz. Toen er niets gebeurde, wilde Maasz weten van wie hij dat gehoord had. Lenglet wilde zijn bron niet verraden en voor straf werd hij bij de anderen gezet. Het was ongeveer kwart voor een.

De klok tikte onverbiddelijk verder. De najaarszon brandde ongenadig op de hoofden van de vier wachtende mannen: dokter Lenglet, met een van angst vertrokken gezicht; Vincent Hoffmans, schijnbaar onbewogen; zijn broer Joop met zijn handen lusteloos langs zijn lichaam hangend en burgemeester Moonen, de oud-officier, kaarsrecht en met opgeheven hoofd. Het ultimatum was verstreken, maar blijkbaar zat het Maasz toch ook niet echt lekker, want de tijd verstreek zonder dat er iets gebeurde. Burgemeester Moonen pleitte opnieuw voor de drie anderen. Hij wees erop dat dokter Lenglet, als leider van een Rode Kruisploeg, door het internationale recht werd beschermd. Maasz zwichtte uiteindelijk en liet Lenglet gaan. Het was kwart over een.

Het geduld van Maasz was nu echt op. Opnieuw na lang aandringen van Moonen, mocht er een priester bij komen. Deken Heezemans probeerde de drie ter dood veroordeelden wat moed in te praten. Vooral Joop, de jongste, had het erg moeilijk. Hij probeerde zich vast te klampen aan de priester. Toen klonk het gevreesde bevel: ‘''Vooruit, het is tijd.’''

Omdat de vrouw van burgemeester Moonen voor het raam van de woning aan het Raadhuisplein alles kon volgen vroeg Moonen als laatste gunst om de executie achter het gemeentehuis te laten plaatsvinden. Maasz stemde daarin toe. Samen met twee Nederlandse SS’ers begeleidde hij de drie mannen naar de plaats van executie. De drie Waalwijkers moesten naast elkaar gaan staan, met het gezicht naar de muur van het gemeentehuis. De twee SS’ers pakten hun wapen op. Toen gilde Maasz: ‘''Feuer’'' en de machinepistolen knetterden. Het was precies zeven minuten over half twee.

De twee onderofficieren bleken slechte schutters te zijn en pas na een genadeschot waren de burgemeester en Joop dood. Vincent overleefde als door een wonder de executie en het genadeschot. Terwijl deken Heezemans, die had gezien dat het genadeschot zijn doel miste, de SS’ers afleidde wist hij overeind te krabbelen en weg te rennen. Hij werd opgepikt en naar ’s-Hertogenbosch gebracht waar een operatie hem uiteindelijk het leven redde.

==Afbeeldingen==
<gallery>
Bestand:Rouwbericht J Hoffmans.jpg|Rouwbericht in De Echo
</gallery>

==Zie ook==
*[[ Gedenksteen Dr. Mollercollege]]

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===

*Jack Didden en Jan L.G. van Oudheusden, ''[[Waalwijk en de wereldoorlog]]'' (Waalwijk 1994), blz. 39-41.
===Externe links===

*[http://www.erelijst.nl/joachim-maria--hoffmans/ Erelijst van gevallenen 1940-1945]
*[http://srs.ogs.nl/slachtoffer/64977/joachim-maria-hoffmans/ Slachtofferregister Oorlogsgravenstichting]
*[http://www.archieven.nl/nl/search-modonly?mivast=128&mizig=210&miadt=128&micode=269&milang=nl&mizk_alle=hoffmans&miview=inv2#inv3t1/ Gemeentearchief Waalwijk, Archief Joop en Vincent Hoffmans (gedeeltelijk digitaal te raadplegen).]
}}

{{DEFAULTSORT: Hoffmans, Joachim Maria}}

[[Categorie:Mensen]]
[[Categorie:Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Oorlogsslachtoffers]]

Lijst van burgemeesters van Waalwijk

2025-10-31T22:46:49Z

Jan:

* [[Jan Franciscus Pannebakker|Jan F. Pannebakker]] (23 juli 1810 - 11 juni 1811)
* [[Adrianus Johannes Antonius Kuyper|Adrianus J.A. Kuyper]] (12 juni 1811 - 24 juni 1832)
* [[Hermanus van Meerwijk]] (21 september 1832 - 10 december 1835)
* [[Leonardus Dominicus van Heijst|Leonardus D. van Heijst]] (18 februari 1836 - 1 september 1861)
* [[Fredericus Arnoldus Dominicus van der Klokken|Fredericus A.D. van der Klokken]] (1 januari 1862 - 15 december 1885)
* [[August Ernest Marie Bruno van Grotenhuis (van Ontstein)|Jhr. August E.M.B. van Grotenhuis (van Ontstein)]] (23 januari 1886 - 1 juli 1898)
* [[Karel Adriaan Maria ridder de van der Schueren|Karel A.M. ridder de van der Schueren]] (3 augustus 1898 - 8 juli 1907)
* [[Theodorus Lodewijk Daniël de Surmont de Bas Smeele|Theodorus L.D. de Surmont de Bas Smeele]] (1 september 1907 - 5 december 1923)
* [[Eduardus Constantinus Josephus Moonen|Eduardus C.J. Moonen]] (1 maart 1924 - 1 februari 1944, 19 mei 1944 - 6 september 1944)
* [[Reinier Joseph Theodorus van der Heijden|Reinier J.T. van der Heijden]] (5 december 1944 - 1 juli 1946)
* [[Robert Joseph Johan Lambooy|Robert Lambooy]] (1 juli 1946 - 1 oktober 1951)
* [[Johannes Lambertus Petrus Maria Teyssen|Jan Teyssen]] (16 maart 1952 - 1 juli 1975)
* [[Johannes Waltherus Cornelius van Casteren|Jan van Casteren]] (1 augustus 1975 - 1 oktober 1990)
* [[Robertus Henricus Johannes van Schaik|Rob van Schaik]] (maart 1991 - 1 juni 2001)
* [[Jan de Geus]] (20 augustus 2001 - 1 april 2007)
* [[Arnoldus Marinus Petrus Kleijngeld|Nol Kleijngeld]] (1 juni 2007 - 2 juli 2021)
* Sacha Ausems (8 juli 2021 - heden)

[[Categorie:Kaarten en lijsten]]
[[Categorie:Lijsten]]
[[Categorie:Mensen]]
[[Categorie:Burgemeesters]]
[[Categorie:Burgemeesters van Waalwijk]]

{{DEFAULTSORT:Burgemeesters van Waalwijk, lijst van}}

Lijst van burgemeesters van Waalwijk

2025-10-31T22:45:01Z

Jan:

* [[Jan Franciscus Pannebakker|Jan F. Pannebakker]] (23 juli 1810 - 11 juni 1811)
* [[Adrianus Johannes Antonius Kuyper|Adrianus J.A. Kuyper]] (12 juni 1811 - 24 juni 1832)
* [[Hermanus van Meerwijk]] (21 september 1832 - 10 december 1835)
* [[Leonardus Dominicus van Heijst|Leonardus D. van Heijst]] (18 februari 1836 - 1 september 1861)
* [[Fredericus Arnoldus Dominicus van der Klokken|Fredericus A.D. van der Klokken]] (1 januari 1862 - 15 december 1885)
* [[August Ernest Marie Bruno van Grotenhuis (van Ontstein)|Jhr. August E.M.B. van Grotenhuis (van Ontstein)]] (23 januari 1886 - 1 juli 1898)
* [[Karel Adriaan Maria ridder de van der Schueren|Karel A.M. ridder de van der Schueren]] (3 augustus 1898 - 8 juli 1907)
* [[Theodorus Lodewijk Daniël de Surmont de Bas Smeele|Theodorus L.D. de Surmont de Bas Smeele]] (1 september 1907 - 5 december 1923)
* [[Eduardus Constantinus Josephus Moonen|Eduardus C.J. Moonen]] (1 maart 1924 - 1 februari 1944, 19 mei 1944 - 6 september 1944)
* [[Reinier Joseph Theodorus van der Heijden|Reinier J.T. van der Heijden]] (5 december 1944 - 1 juli 1946)
* [[Robert Joseph Johan Lambooy|Robert Lambooy]] (1 juli 1946 - 1 oktober 1951)
* [[Johannes Lambertus Petrus Maria Teyssen|Jan Teyssen]] (16 maart 1952 - 1 juli 1975)
* [[Johannes Waltherus Cornelius van Casteren|Jan van Casteren]] (1 augustus 1975 - 1 oktober 1990)
* [[Robertus Henricus Johannes van Schaik|Rob van Schaik]] (maart 1991 - 1 juni 2001)
* [[Jan de Geus]] (20 augustus 2001 - 1 april 2007)
* [[Arnoldus Marinus Petrus Kleijngeld|Nol Kleijngeld]] (1 juni 2007 - 2017)

[[Categorie:Kaarten en lijsten]]
[[Categorie:Lijsten]]
[[Categorie:Mensen]]
[[Categorie:Burgemeesters]]
[[Categorie:Burgemeesters van Waalwijk]]

{{DEFAULTSORT:Burgemeesters van Waalwijk, lijst van}}

Augustinus Carolus van der Heijden

2025-10-31T14:04:04Z

Jan:

{{Infobox persoon
|kop = Guust van der Heijden
|afbeelding =Guust van der Heijden.jpg
|onderschrift = Collectie SALHA, fotonr. 40439
|voornamen = Augustinus Carolus
|roepnaam = Guust
|tussenvoegsels = van der
|achternaam = Heijden
|geboortedatum = 13-05-1866
|geboorteplaats = Waalwijk
|overlijdensdatum = 26-11-1951
|overlijdensplaats = Dongen
|burgerlijke staat = Gehuwd met Maria Elisabeth van Loon
|beroepen = Onderwijzer
}}
'''Augustinus Carolus (Guust) van der Heijden''' (Waalwijk, 13 mei 1866 – Dongen, 26 november 1951) was een zoon van smid Adrianus H.G. van der Heijden en Henriëtta J.H. Schellen en de achterkleinzoon van drost [[Gosuinus van Heijst]]. Hij trouwde op 15 november 1898 in Waalwijk met Maria Elisabeth van Loon, een dochter van [[Hendrikus van Loon|veldwachter Hendrik van Loon]]. Guust en Maria waren onder andere de ouders van [[Martinus Cornelis Maria van der Heijden|meester Tiny van der Heijden]], het latere hoofd van de openbare lagere school. De familie woonde aan de [[St. Antoniusstraat]] nr. 35. 
Guust was onderwijzer van beroep en in zijn vrije tijd onder meer actief als componist, dirigent en tekstschrijver.

In oktober 1884, toen onderwijzers nog met ''‘Monsieur’'' werden aangesproken, behaalde Guust van der Heijden (soms ook wel August maar vaker ''‘Guustje’'' genoemd) zijn onderwijsakte, waarna hij bij raadsbesluit van 10 november 1884 benoemd werd tot onderwijzer aan de [[Openbare Lagere School|openbare lagere school]] in de [[Stationsstraat]]. Vanaf 1890 mocht hij ook Franse les geven, in 1892 slaagde hij voor het examen ‘vrije- en ordeoefeningen’ (gymnastiek) en in 1895 voor de hoofdakte.

Na het vertrek van [[Jacobus (Tjitskes) Franciscus Spijkerman|bovenmeester Spijkerman]], die een aanstelling tot directeur van de [[Dagnormaalschool]] had aanvaard, werd Guust op 15 september 1915 door het college van B&W benoemd tot waarnemend hoofd. Die waarneming duurde tot 23 november 1915, de dag waarop het gemeentebestuur [[Johannes Jozef van Mierlo|J.J. van Mierlo]] aanstelde als het nieuwe hoofd van de openbare lagere school. 
In verband met het sterk teruggelopen leerlingenaantal werd Guust, samen met zijn collega [[A.G. Laarakker]], per 1 februari 1919 eervol ontslag verleend en werd hij ‘op wachtgeld gezet.’

Vervelen deed hij zich echter absoluut niet toen hij plotseling werkloos werd, hij verplaatste het accent gewoon naar zijn nevenactiviteiten. Dat waren er in de loop van jaren talloze: secretaris van de [[R.K. Kiesvereniging]], voorzitter van de afdeling Waalwijk en Omstreken van het Centraal Genootschap voor Kinderherstellings- en Vacantiekolonies, bibliothecaris van het Onderwijzersgezelschap in het Arrondissement Waalwijk, veelgevraagd jurylid bij humoristenwedstrijden, directeur van Harpe Zions in Sprang, dirigent van [[Harmonie St. Crispijn]], voorzitter van en leraar aan de [[Waalwijkse Muziekschool]] en voorzitter van [[Liedertafel Oefening en Vermaak]]. Hij stond bekend om zijn speeches in het Frans wanneer Franse solisten met de Liedertafel optraden of wanneer harmonie De Volharding uit Drunen (waarvan hij om die reden erelid was) een serenade bracht aan haar beschermheer, de graaf d’Oultremont. Deze opsomming is verre van volledig, want ontelbaar waren bijvoorbeeld nog de feestcomités en ad hoc-commissies waarvoor Van der Heijden gevraagd werd (inhuldigingen van burgemeesters, priesterfeesten, nationale feestdagen etcetera). Zo dirigeerde hij bijvoorbeeld op 12 september 1936, toen de verloving van Juliana en Bernard werd gevierd, een ‘groot Waalwijks koor,’ bestaande uit leden van alle zangverenigingen.

Hoeveel liedteksten en melodieën Van der Heijden in zijn leven geschreven heeft is zelfs niet bij benadering te zeggen. Een aantal teksten, bedoeld voor min of meer officiële gelegenheden (zoals bijvoorbeeld de inhuldiging van [[pastoor Kuijpers]] in 1902, de opening van het [[Feestlied ‘t Nieuwe Raadhuis|nieuwe raadhuis]] in 1932 of het 30-jarig bestaan van [[Waalwijks Belang]]), is bekend, maar ook heel veel particulieren klopten bij ''‘Guustje’'' aan als er wat te vieren was. Ook enkele muziekpartituren zijn bewaard gebleven en bevinden zich in het archief van de [[Liedertafel Oefening en Vermaak]].<ref>Collectie Streekarchief Langstraat Heusden Altena (SALHA) te Heusden, toegang 1135, Liedertafel Oefening en Vermaak Waalwijk en Besoijen, inv.nr. 104, Partituren van muziek, gecomponeerd door o.a. A.C. van der Heijden en Richard Hol.</ref>

Ook voor [[De Echo van het Zuiden]] was Van der Heijden actief. Zijn bijdragen waren zeer divers. Met hetzelfde gemak schreef hij zowel verslagen, bijvoorbeeld over het [[Bezoek koning Lodewijk Napoleon|bezoek van koning Lodewijk Napoleon]] aan Waalwijk, als gedichten en verhalen. Ook voor feuilletons draaide hij zijn hand niet om. Onder meer ‘Het leven van Mozart’ en ‘Antonio Fernando’ kwamen uit zijn koker.

Zelfs een toneelstuk op rijm –in vijf bedrijven- behoort tot zijn pennenvruchten: ‘De blinde vink of lief en leed in de vogelwereld’ (1926). Hierin kwamen zijn vak en zijn grote liefde voor vogels samen. ‘De blinde vink’ was namelijk een ‘leerdicht’ voor de jeugd, om hen erop te wijzen dat vogeltjes in kooitjes niet gelukkig zijn. Van der Heijden droeg tijdens een radio-uitzending over Waalwijk op 20 december 1926 een gedeelte van het toneelstuk voor. Hij had daarmee zo’n succes dat de [[Waalwijkse Stoomdrukkerij Antoon Tielen]] in 1927 besloot het in boekvorm (94 bladzijden!) uit te geven. Hoeveel exemplaren er indertijd gedrukt zijn is niet bekend, maar een ‘collectors item’ is het zeker geworden. Zelfs zoon Tiny had het boekwerkje niet in zijn boekenkast. In de jaren ’90 van de vorige eeuw ontdekte [[Heemkundekring De Erstelinghe]] nog een gaaf exemplaar bij Mari de Ruijter in Drunen. Met dank aan de heer De Ruijter heeft de heemkundekring een fotocopie van het boekje kunnen deponeren in de bibliotheek van het gemeentearchief.<ref> SALHA, toegang 1202, Bibliotheek van het gemeentearchief Waalwijk, inv.nr. 335.</ref>

Guustje van der Heijden overleed op 26 november 1951 in sanatorium Overdonk in Dongen. Op 29 november d.a.v. werd hij na een uitvaartdienst in de St. Antoniuskerk begraven op het kerkhof van de gelijknamige parochie.

De naam ‘Van der Heijden’ in relatie tot het onderwijs leeft voort in de [[Openbare Basisschool Van der Heijden]] in de wijk Zanddonk, die vernoemd is naar Guust en zijn zoon Tiny, de ''‘meesters Van der Heijden.’''

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===

*De Echo van het Zuiden, 26 november 1951.
*SALHA, Gemeentebestuur Waalwijk 1816-1922, toegang 1012, inv.nr. 767, Staten van onderwijzend personeel aan de openbare lagere school.
*Idem, inv.nr. 29, Notulen van de vergaderingen van B&W 1913-1919.
*’A.C. van der Heijden, De blinde vink of lied en leed in de vogelwereld,’ ''[[De Klopkei]]'' (15e jaargang, 1e kwartaal 1991).
===Voetnoten===
{{references}}
}}

{{DEFAULTSORT: Heijden, Augustinus Carolus van der}}

[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Kunst en cultuur]]
[[Categorie: Componisten]]
[[Categorie: Schrijvers en dichters]]
[[Categorie: Dirigenten]]
[[Categorie: Schoolmeesters in Waalwijk]]
[[Categorie: Schoolmeesters]]

Sprangseweg 1

2025-10-31T14:03:46Z

Jan:

{{Infobox gemeentelijk monument
| kop = Sprangseweg 1
| afbeelding = Sprangseweg 1.jpg
| onderschrift =Collectie SALHA, foto monumenteninventarisatie.
| monumentsoort = Gemeentelijk monument
| monumentnummer = 2010-73
| straatnaam = Sprangseweg
| huisnummer = 1
| huisnummertoevoeging =
| oorspronkelijke functie = Wachtpost spoorlijn Lage Zwaluwe – ‘s-Hertogenbosch
| bouwjaar = 1884
| architect =
| b&w besluitnummer = B010.0459
| b&w besluitdatum = 2010-08-17
}}
Het pand '''Sprangseweg 1''' is in 1884 gebouwd als wachtpost nr. 25 aan de stopplaats Besoijensche Steeg van de[[ spoorlijn Lage Zwaluwe - ’s-Hertogenbosch]]. Het voormalige spoorwachtershuisje is sinds 2010 een gemeentelijk monument.

In 1907 werd bij de halte een “''bureau voor het verkrijgen van plaatskaarten op de lokaaltreinen met een aangrenzend wachtvertrek''” geplaatst.
Oorspronkelijk had het huisje beneden een portaal, bergplaatsje, woonkamer, keuken en bedstee. In 1931 werden op de zolderverdieping drie slaapkamers gemaakt.

Tot de wachtpost voorzien werd van een wachtruimte, fungeerde een van de café’s aan de [[Besoijensche Steeg]] als zodanig. Vanaf 1900 was dit voornamelijk het pal tegenover het huisje gelegen en in dat jaar gebouwde [[Café Bellevue|café Bellevue]] (nu Bistro de Huiskamer).

De halte Besoijensche Steeg werd per 15 mei 1931 opgeheven.

Als spoorwachter hebben aan deze wachtpost onder meer gewerkt:
*[[Antonius Kouters|A. Kouters]] en zijn echtgenote [[Elisabeth Kouters-de Koning|E. Kouters-de Koning]]. Zij waren de ouders van [[Martinus Kouters]], die later stationschef in Waalwijk zou worden.
*[[ Wilhelmus Antonius Laarakker|W.A. Laarakker]] met echtgenote [[Hendrika Elisabetha Laarakker-Pas|H.E. Laarakker-Pas]]

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*SALHA, Archief Gemeentebestuur Besoijen, inv.nr.104, ingekomen stukken 1887.
*De Echo van het Zuiden, 4 april 1907 en 25 maart 1931.
*SALHA, Bouwvergunningen, toegang 1070, nr. 414.
}}

[[Categorie:Gebouwen]]
[[Categorie:Gemeentelijke monumenten]]
[[Categorie: Economie]]
[[Categorie: Vervoer]]
[[Categorie: Spoorweg]]

Christianus Cornelius Naninck

2025-10-31T14:02:56Z

Jan:

{{Infobox persoon
| kop = Joep Naninck
| afbeelding = Joep Naninck.jpg
| onderschrift = Foto met toestemming overgenomen uit [[Provinciestad in oorlogstijd]]
| voornamen = Christianus Cornelius
| roepnaam = Joep
| tussenvoegsels =
| achternaam = Naninck
| geboortedatum = 02-10-1914
| geboorteplaats = Tilburg
| overlijdensdatum = 30-07-1995
| overlijdensplaats = Vught
| burgerlijke staat = Gehuwd met Geertruida Henriëtte Petronella Dudar
| beroepen = Docent, dichter, verzetswerker, hoofdredacteur,
}}

'''Christianus Cornelius (Joep) Naninck''' (Tilburg, 2 oktober 1914 <ref> In de oorspronkelijke biografie is 20 oktober 1914 als geboortedatum vermeld. Volgens mededeling ontvangen van zoon Joep Naninck junior is de correcte datum 2 oktober 1914.</ref> – Vught, 30 juli 1995) was een zoon van Johannes Lambertus Christianus Naninck en Johanna Maria de Jongh. Hij was voorvechter van maatschappelijke vernieuwing, docent Engels, dichter, verzetswerker en hoofdredacteur van de ''Provinciale Noordbrabantsche en Bossche Courant Het Huisgezin. ''

De jonge Naninck, wiens vader technisch medewerker was bij de Nederlandse Spoorwegen te Tilburg, ging na het gymnasium aan de Katholieke Leergangen te Tilburg MO Engelse taal en letterkunde studeren. Met een beurs vervolgde hij deze studie in 1936 aan de Katholieke Universiteit (nu Radboud Universiteit) te Nijmegen. Evenals veel van zijn medestudenten dacht Naninck toen kritisch over het sterk versnipperde Nederlandse politieke bestel en het daardoor soms tekortschietende overheidsbeleid. In zijn thuisprovincie sloot hij zich aan bij de sedert 1935 actief zijnde beweging 'Brabantia Nostra.' Deze beweging zette zich in voor de culturele verheffing, de emancipatie en het versterken van het zelfbewustzijn van de Brabanders. Behalve voor het maandblad van Brabantia Nostra schreef Naninck in die tijd ook gedichten voor gerenommeerde, literaire tijdschriften. Onder de aan het werk van de Engelse dichteres Elisabeth Browning (1806-1861) ontleende titel ''At her Casement'' (‘Aan haar venster') gaf hij in 1939 zelfs een gedichtenbundel uit. In plaats van Chris - zijn eigenlijke voornaam - noemde hij zich daarin Joep. Op den duur wist niemand beter.

Dankzij zijn bekendheid in kringen van Brabantia Nostra raakte Joep Naninck na de Duitse bezetting van Nederland in de meidagen van 1940 betrokken bij de Nederlandse Unie. Deze beweging was kort na het debacle van mei 1940 opgericht door het driemanschap L. Eindhoven, J. de Quay en J. Linthorst Homan. Hun doel was een ingrijpende reorganisatie van de Nederlandse samenleving (met name van het partijwezen) te bewerkstelligen en het versterken van het zelfvertrouwen van de Nederlanders. Aangezien de leidinggevenden binnen Brabantia Nostra sympathiseerden met het gedachtegoed van de Nederlandse Unie was het bijna vanzelfsprekend dat Naninck ook voor deze beweging actief werd. Onder de naam Jeroen droeg hij zorg voor de Brabantse editiepagina in het ''Unieweekblad. '' Tevens assisteerde hij Joan Willems (1909-1974) die de Noord-Brabantse afdeling van de Unie leidde.

Door dit werk kwam Naninck ook in contact met de Waalwijkse voorzitter van de Langstraatse afdeling, de jonge econoom [[Piet van Loon]]. Hij was dus bekend met Waalwijk toen daar op de [[R.K. H.B.S.]] (Hogere Burgerschool) problemen ontstonden met de docent Engels, drs. A. Etman. Deze had zich namelijk ontpopt als een fervente propagandist van de N.S.B., waardoor hij handelde in strijd met de katholieke beginselen van de school. In dat geval voorzagen de reglementen van O.M.O. (Ons Middelbaar Onderwijs in Noord-Brabant), waar de Waalwijkse H.B.S. bij hoorde, in een oneervol ontslag door het O.M.O.-bestuur of in een eervol ontslag op eigen verzoek. Na subtiele gesprekken met het bestuur koos Etman voor de tweede optie. Op 17 februari 1941 werd hem dit gevraagde ontslag verleend. Met die oplossing werd een harde confrontatie van de school met de bezetters voorkomen. Toen dit speelde, was Naninck als gevolg van zijn vele nevenactiviteiten nog niet afgestudeerd. Kennelijk had men hem graag, want O.M.O. gaf hem de kans dit versneld te doen. Het pleit voor hem dat hij hier dankbaar gebruik van maakte. Zo kon hij op 25 november 1941, nadat eerst aan de door de bezetter opgelegde formaliteiten zoals het afleggen van een loyaliteitsverklaring was voldaan, op 25 november 1941 Etman als leraar opvolgen.

Kort daarvoor had de toenmalige voorzitter van O.M.O., Mr. Frans Teulings (1892-1966) hem, zoals Naninck daarover later getuigde, stevig op het hart gedrukt '' ‘alsjeblieft niet aan politiek te doen, om aldus de school, na de periode Etman, voor nog meer sores te behoeden.''' 'Daarbij was echter over het hoofd gezien dat zijn Unieverleden in Duitse ogen verdacht was. Voor veel jongeren in die tijd was het meedoen aan activiteiten van de Nederlandse Unie namelijk een vorm van openlijk verzet tegen de Duitse bezetters en de N.S.B. In de ogen van de bezettingsautoriteiten was deze organisatie dus gevaarlijk en daarom werd deze eind 1941 verboden, kort nadat Naninck met lesgeven was begonnen.

Heel veel kaderleden raakten daarna betrokken bij de illegaliteit, die door sabotage en aanslagen steeds meer van zich liet spreken. Om hier iets tegen te doen gaf het Duitse Oberkommando der Wehrmacht in het najaar van 1941 aan de Duitse militaire autoriteiten in Nederland de opdracht leidinggevende personen uit alle politieke richtingen en verspreid over heel Nederland als afschrikwekkend voorbeeld te gijzelen en eventueel te fusilleren. Enkele honderden vooraanstaande Nederlanders, waaronder veel leden van de Nederlandse Unie, werden daarna in het voorjaar van 1942 opgepakt en opgesloten in het kleinseminarie Beekvliet te Sint-Michielsgestel en het grootseminarie te Haaren. Vlak voor hij kerkelijk in het huwelijk zou treden -voor de wet was hij al in maart 1942 getrouwd- trof ook de op [[Grotestraat 143]] wonende Joep Naninck op 8 juni 1942 dit lot. Hij werd overgebracht naar Beekvliet, waar hij als gevolg van zijn vrijheidsberoving en de voortdurende dreiging terechtgesteld te worden een psychisch zwaar belast leven leidde. Zeker toen de Duitsers op 15 augustus 1942 eerst vijf en op 16 oktober 1942 nog eens vier gijzelaars fusilleerden. Hoe hard dit gijzelaarschap in zijn persoonlijke leven ingreep, blijkt uit de ontroerende gedichten welke hij toen schreef en hij na de oorlog onder de titel ''Hart in ballingschap. Verzen uit het gijzelaarskamp juni 1942-april 1943'' uitgaf. Daarin gaf Naninck uiting aan zijn verdriet, zijn eenzaamheid en zijn verlangen naar vrijheid. De brieven en de pakjes van het thuisfront -ook van de directie, collega's, ouders en leerlingen van de R.K. H.B.S.- waren, gelet op dit alles, slechts een schrale troost. Toch was het gijzelaarskamp ondanks dit onzekere bestaan voor Naninck voor zijn verdere vorming van grote betekenis. In Beekvliet had de kampbevolking intern een betrekkelijk grote bewegingsvrijheid. Jongeren en ouderen, afkomstig uit heel Nederland en met bovendien een verschillende godsdienstige en politieke kleur, waren daardoor in staat elkaar te leren kennen en al discussiërend vol idealisme een blauwdruk te maken van een toekomstig Nederland met andere politieke verhoudingen. Met deze bagage in zijn rugzak werd Naninck op de verjaardag van Hitler op 20 april 1943 weer in vrijheid gesteld. De Duitsers hadden namelijk ontdekt dat het gevangenzetten van gijzelaars geen effect had gesorteerd en daarom waren zij vanaf december 1942 begonnen geleidelijk aan kleine groepjes gijzelaars vrij te laten. De knop onmiddellijk weer omzetten naar het leraarschap kon hij echter niet. Eerst vond nog zijn in 1942 niet doorgegane kerkelijk huwelijk plaats en pas op 27 mei 1943 stond Naninck weer voor de klas. Al snel stond hij bekend als een uitstekend docent en als iemand die goed met de leerlingen en zijn collega's overweg kon.

Na zijn vrijlating raakte Naninck betrokken bij de verzetsgroep André. Samen met Piet van Loon en de makelaar [[Chris Klerkx]] ontwikkelde hij daarin plannen om de overgang van bezetting naar bevrijding zo soepel mogelijk te laten verlopen. Dankzij deze voorbereiding kon onmiddellijk na de bevrijding van Waalwijk op 30 oktober 1944 gestart worden met een [[Voorlichtingsdienst]]. In nauwe samenwerking met [[S. Gruppelaar]], commandant van de uit het verzet afkomstige O.D. ([[Orde Dienst]]) zorgde deze, met het oorlogsfront nog nabij en in de chaos van dat moment -geen kranten, gas, electriciteit en radio- voor het aanplakken van maatregelen, de verspreiding van op typemachines uitgetikte strooibiljetten en het doorgeven van mondelinge berichten. Als koeriers werden daarbij vanaf de eerste bevrijdingsdag de verkenners van de [[Andreas ZijImansgroep]] ingeschakeld. Deze werd toen geleid door A. Beunes, een collega van Naninck. In korte tijd ontwikkelde de Voorlichtingsdienst zich tot een orgaan dat adviserend, bemiddelend en leidinggevend optrad tussen gezag en bevolking. Zo coördineerde de dienst bijvoorbeeld de hulpverlening aan de oorlogsslachtoffers. Ook was men betrokken bij de organisatie van plechtigheden in de gemeente, zoals een officiële kranslegging op 25 november 1944 op een geïmproviseerd Canadees oorlogskerkhof bij het spoorwegstation. Bij die gelegenheid hield Joep Naninck een toespraak in het Engels en in het Nederlands. Verder organiseerden Van Loon, Naninck en Klerkx midden in oorlogstijd op het Raadhuisplein, met medewerking van de verkennerij, voor de kinderen een Sinterklaasfeestje en op Tweede Kerstdag 1944 een indrukwekkende oecumenische kerstviering. Naninck droeg toen gedichten uit zijn kamptijd voor. Aangezien er in december weer elektriciteit was, kon op beide momenten dankbaar gebruik wonden gemaakt van luidsprekers.

Begin december 1944 was de toestand in Waalwijk weer enigszins genormaliseerd. Met Beekvliet als inspiratiebron bood dit Naninck c.s. op 9 december 1944 de kans om, zoals dat ook wel elders in Brabant gebeurde, een Raad voor Maatschappelijke Vernieuwing op te richten. Deze, met medewerking van het college van B&W tot stand gekomen instelling die vanaf februari 1945 [[Raad voor Maatschappelijke Wederopbouw]] heette, had een zeer brede samenstelling. De leden waren jongeren en ouderen, protestanten en katholieken en afkomstig uit kringen van werkgevers, werknemers, winkeliers, onderwijzers, medici, economen en landbouwers. Ook zat er een theologiestudent hij. Op het moment dat er nog geen gemeenteraad was, vertegenwoordigden zij feitelijk de Waalwijkse bevolking. Hun doel was, zoals Naninck dit formuleerde, '' 'trachten te komen tot een meer organisch opgebouwde maatschappij, tot een christelijke gemeenschap en aldus tot een schoner en grootser Nederland'.'' Het motto '' 'samenwerking boven alle scheidingsmuren uit' '', sloot hier naadloos bij aan. Vertegenwoordigers van de Raad, die - aldus Naninck - niet politiek wilde zijn, werkten op regionaal en provinciaal niveau samen met geestverwanten uit andere plaatsen en stelden daarbij in het voorjaar van 1945 onder meer een hulpverleningsprogramma op voor het bevrijde Land van Heusden en Altena. In Waalwijk zelf werden twee afdelingen gevormd, een voor sociaal-economische problemen en een voor voorlichting en opvoeding. In deze afdelingen werd een nieuw, uitgebreid Waalwijk ontworpen met een streekmuseum, een heemkundevereniging, een wandelpark, een muziekschool, een concertzaal en bioscopen. Verder werd gepleit voor een Volkskredietbank en ondernemingsraden, terwijl er voor de jongeren jeugdconcerten georganiseerd moesten worden. Veel daarvan werd, alhoewel het toen nog ver weg leek, in de loop der jaren gerealiseerd.
Naninck was persoonlijk voornamelijk in de afdeling voorlichting en opvoeding actief. Daarin werd op 23 juli 1945 op zijn initiatief `[[De Waalwijksche Kring voor Kunst en Wetenschap]],' ook ‘De Kunstkring' genaamd, opgericht. Dat was een schot in de roos, want dankzij de Kunstkring, waarvoor M. van EijI concerten, toneel, films en lezingen organiseerde, werd de basis gelegd voor de huidige Waalwijkse [[schouwburg De Leest]].

Deze ontwikkeling heeft Naninck zelf niet meer meegemaakt. In augustus 1945 werd hij eerst waarnemend en in november van dat jaar definitief benoemd tot hoofdredacteur van de ''Provinciale Noordbrabantse en Bossche Courant Het Huisgezin'' (nu ''Brabants Dagblad'') en verliet hij Waalwijk. In deze functie, die hij tot 1978 bekleedde, zette hij zich, trouw aan zijn idealen, in voor een humane maatschappij en bestreed hij '''onrecht, fanatisme en extremisme.''' Voor al zijn verdiensten werd hij benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau en tot Ridder van de Heilige Gregorius. Ook was hij drager van het Verzetskruis. Op 30 juli 1995 overleed Joep Naninck te Vught. Het Waalwijks college van B&W besloot op 30 september 2008 om in het plandeel Bibliotheek in Landgoed Driessen een [[Joep Naninckstraat|straat]] naar hem te vernoemen.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
* J.C.H. Blom e.a., De gijzelaars van Sint-Michielsgestel en Haaren. Het dubbele gezicht van hun geschiedenis (Alphen aan den Rijn 1992).
*Brood en bezinning. Corporatief en cultureel program van De Nederlandsche Unie (Amsterdam z.j.).
*J. Didden, 'De oorlogsjaren' in: Meer dan Onderwijs (Drunen 1991).
*GAW, Archief Voorlichtingsdienst Waalwijk en Raad voor Maatschappelijke Wederopbouw (1945-1953), 1842.
*GAW, Archief van de Waalwijkse Kring voor Kunst en Wetenschap, notulen nr. l, 134.
*GAW, Brabants Dagblad, 1995.
*GAW, De Echo van het Zuiden, 1944,1945.
*GAW, Logboeken Patrouilleleiders Andreas ZijImansgroep (1944),146.
*J.L.G. van Oudheusden, Brabantia Nostra. Een gewestelijke beweging voor fierheid en “schoner" leven 1935-1951 (Tilburg 1990).
*J.L.G.van Oudheusden en J.A.M.Verboom, Herstel en vernieuwingsbeweging in het bevrijde Zuiden (Tilburg 1977).
*F.E..M.Vercauteren, 'Accommodatie als alternatief. Bestuur en leiding van de Waalwijkse R.K. H.B.S.1939-1945' in: De Klopkei 18 (1994), nr.4, 1-44
*F.E.M.Vercauteren,`Herpakken en herstellen. Het dagelijks leven in de eerste weken na de bevrijding van Waalwijk op 30 oktober 1944' in: De Klopkei 29 (2005), nr.1,1-16.
De oorspronkelijke tekst van dit artikel is met toestemming van auteur Frans Vercauteren en uitgever Erfgoed Brabant overgenomen uit [[Brabantse Biografieën|Brabantse Biografieën 8, Sprang-Capelle, Waalwijk, Waspik]]. 
===Voetnoten===
{{References}}
===Zie ook===
Zie voor meer Brabantse biografieën de website van [http://www.thuisinbrabant.nl/ Thuis in Brabant].
}}

{{DEFAULTSORT: Naninck, Christianus Cornelius}}

[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Kunst en cultuur]]
[[Categorie: Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie: Verzetswerkers]]

Christianus Cornelius Naninck

2025-10-31T14:01:35Z

Jan:

{{Infobox persoon
| kop = Joep Naninck
| afbeelding = Joep Naninck.jpg
| onderschrift = Foto met toestemming overgenomen uit [[Provinciestad in oorlogstijd]]
| voornamen = Christianus Cornelius
| roepnaam = Joep
| tussenvoegsels =
| achternaam = Naninck
| geboortedatum = 02-10-1914
| geboorteplaats = Tilburg
| overlijdensdatum = 30-07-1995
| overlijdensplaats = Vught
| burgerlijke staat = Gehuwd met Geertruida Henriëtte Petronella Dudar
| beroepen = Docent, dichter, verzetswerker, hoofdredacteur,
}}

'''Christianus Cornelius (Joep) Naninck''' (Tilburg, 2 oktober 1914 <ref> In de oorspronkelijke biografie is 20 oktober 1914 als geboortedatum vermeld. Volgens mededeling ontvangen van zoon Joep Naninck junior is de correcte datum 2 oktober 1914.</ref> – Vught, 30 juli 1995) was een zoon van Johannes Lambertus Christianus Naninck en Johanna Maria de Jongh. Hij was voorvechter van maatschappelijke vernieuwing, docent Engels, dichter, verzetswerker en hoofdredacteur van de ''Provinciale Noordbrabantsche en Bossche Courant Het Huisgezin. ''

De jonge Naninck, wiens vader technisch medewerker was bij de Nederlandse Spoorwegen te Tilburg, ging na het gymnasium aan de Katholieke Leergangen te Tilburg MO Engelse taal en letterkunde studeren. Met een beurs vervolgde hij deze studie in 1936 aan de Katholieke Universiteit (nu Radboud Universiteit) te Nijmegen. Evenals veel van zijn medestudenten dacht Naninck toen kritisch over het sterk versnipperde Nederlandse politieke bestel en het daardoor soms tekortschietende overheidsbeleid. In zijn thuisprovincie sloot hij zich aan bij de sedert 1935 actief zijnde beweging 'Brabantia Nostra.' Deze beweging zette zich in voor de culturele verheffing, de emancipatie en het versterken van het zelfbewustzijn van de Brabanders. Behalve voor het maandblad van Brabantia Nostra schreef Naninck in die tijd ook gedichten voor gerenommeerde, literaire tijdschriften. Onder de aan het werk van de Engelse dichteres Elisabeth Browning (1806-1861) ontleende titel ''At her Casement'' (‘Aan haar venster') gaf hij in 1939 zelfs een gedichtenbundel uit. In plaats van Chris - zijn eigenlijke voornaam - noemde hij zich daarin Joep. Op den duur wist niemand beter.

Dankzij zijn bekendheid in kringen van Brabantia Nostra raakte Joep Naninck na de Duitse bezetting van Nederland in de meidagen van 1940 betrokken bij de Nederlandse Unie. Deze beweging was kort na het debacle van mei 1940 opgericht door het driemanschap L. Eindhoven, J. de Quay en J. Linthorst Homan. Hun doel was een ingrijpende reorganisatie van de Nederlandse samenleving (met name van het partijwezen) te bewerkstelligen en het versterken van het zelfvertrouwen van de Nederlanders. Aangezien de leidinggevenden binnen Brabantia Nostra sympathiseerden met het gedachtegoed van de Nederlandse Unie was het bijna vanzelfsprekend dat Naninck ook voor deze beweging actief werd. Onder de naam Jeroen droeg hij zorg voor de Brabantse editiepagina in het ''Unieweekblad. '' Tevens assisteerde hij Joan Willems (1909-1974) die de Noord-Brabantse afdeling van de Unie leidde.

Door dit werk kwam Naninck ook in contact met de Waalwijkse voorzitter van de Langstraatse afdeling, de jonge econoom [[Piet van Loon]]. Hij was dus bekend met Waalwijk toen daar op de [[R.K. H.B.S.]] (Hogere Burgerschool) problemen ontstonden met de docent Engels, drs. A. Etman. Deze had zich namelijk ontpopt als een fervente propagandist van de N.S.B., waardoor hij handelde in strijd met de katholieke beginselen van de school. In dat geval voorzagen de reglementen van O.M.O. (Ons Middelbaar Onderwijs in Noord-Brabant), waar de Waalwijkse H.B.S. bij hoorde, in een oneervol ontslag door het O.M.O.-bestuur of in een eervol ontslag op eigen verzoek. Na subtiele gesprekken met het bestuur koos Etman voor de tweede optie. Op 17 februari 1941 werd hem dit gevraagde ontslag verleend. Met die oplossing werd een harde confrontatie van de school met de bezetters voorkomen. Toen dit speelde, was Naninck als gevolg van zijn vele nevenactiviteiten nog niet afgestudeerd. Kennelijk had men hem graag, want O.M.O. gaf hem de kans dit versneld te doen. Het pleit voor hem dat hij hier dankbaar gebruik van maakte. Zo kon hij op 25 november 1941, nadat eerst aan de door de bezetter opgelegde formaliteiten zoals het afleggen van een loyaliteitsverklaring was voldaan, op 25 november 1941 Etman als leraar opvolgen.

Kort daarvoor had de toenmalige voorzitter van O.M.O., Mr. Frans Teulings (1892-1966) hem, zoals Naninck daarover later getuigde, stevig op het hart gedrukt '' ‘alsjeblieft niet aan politiek te doen, om aldus de school, na de periode Etman, voor nog meer sores te behoeden.''' 'Daarbij was echter over het hoofd gezien dat zijn Unieverleden in Duitse ogen verdacht was. Voor veel jongeren in die tijd was het meedoen aan activiteiten van de Nederlandse Unie namelijk een vorm van openlijk verzet tegen de Duitse bezetters en de N.S.B. In de ogen van de bezettingsautoriteiten was deze organisatie dus gevaarlijk en daarom werd deze eind 1941 verboden, kort nadat Naninck met lesgeven was begonnen.

Heel veel kaderleden raakten daarna betrokken bij de illegaliteit, die door sabotage en aanslagen steeds meer van zich liet spreken. Om hier iets tegen te doen gaf het Duitse Oberkommando der Wehrmacht in het najaar van 1941 aan de Duitse militaire autoriteiten in Nederland de opdracht leidinggevende personen uit alle politieke richtingen en verspreid over heel Nederland als afschrikwekkend voorbeeld te gijzelen en eventueel te fusilleren. Enkele honderden vooraanstaande Nederlanders, waaronder veel leden van de Nederlandse Unie, werden daarna in het voorjaar van 1942 opgepakt en opgesloten in het kleinseminarie Beekvliet te Sint-Michielsgestel en het grootseminarie te Haaren. Vlak voor hij kerkelijk in het huwelijk zou treden -voor de wet was hij al in maart 1942 getrouwd- trof ook de op [[Grotestraat 143]] wonende Joep Naninck op 8 juni 1942 dit lot. Hij werd overgebracht naar Beekvliet, waar hij als gevolg van zijn vrijheidsberoving en de voortdurende dreiging terechtgesteld te worden een psychisch zwaar belast leven leidde. Zeker toen de Duitsers op 15 augustus 1942 eerst vijf en op 16 oktober 1942 nog eens vier gijzelaars fusilleerden. Hoe hard dit gijzelaarschap in zijn persoonlijke leven ingreep, blijkt uit de ontroerende gedichten welke hij toen schreef en hij na de oorlog onder de titel ''Hart in ballingschap. Verzen uit het gijzelaarskamp juni 1942-april 1943'' uitgaf. Daarin gaf Naninck uiting aan zijn verdriet, zijn eenzaamheid en zijn verlangen naar vrijheid. De brieven en de pakjes van het thuisfront -ook van de directie, collega's, ouders en leerlingen van de R.K. H.B.S.- waren, gelet op dit alles, slechts een schrale troost. Toch was het gijzelaarskamp ondanks dit onzekere bestaan voor Naninck voor zijn verdere vorming van grote betekenis. In Beekvliet had de kampbevolking intern een betrekkelijk grote bewegingsvrijheid. Jongeren en ouderen, afkomstig uit heel Nederland en met bovendien een verschillende godsdienstige en politieke kleur, waren daardoor in staat elkaar te leren kennen en al discussiërend vol idealisme een blauwdruk te maken van een toekomstig Nederland met andere politieke verhoudingen. Met deze bagage in zijn rugzak werd Naninck op de verjaardag van Hitler op 20 april 1943 weer in vrijheid gesteld. De Duitsers hadden namelijk ontdekt dat het gevangenzetten van gijzelaars geen effect had gesorteerd en daarom waren zij vanaf december 1942 begonnen geleidelijk aan kleine groepjes gijzelaars vrij te laten. De knop onmiddellijk weer omzetten naar het leraarschap kon hij echter niet. Eerst vond nog zijn in 1942 niet doorgegane kerkelijk huwelijk plaats en pas op 27 mei 1943 stond Naninck weer voor de klas. Al snel stond hij bekend als een uitstekend docent en als iemand die goed met de leerlingen en zijn collega's overweg kon.

Na zijn vrijlating raakte Naninck betrokken bij de verzetsgroep André. Samen met Piet van Loon en de makelaar [[Chris Klerkx]] ontwikkelde hij daarin plannen om de overgang van bezetting naar bevrijding zo soepel mogelijk te laten verlopen. Dankzij deze voorbereiding kon onmiddellijk na de bevrijding van Waalwijk op 30 oktober 1944 gestart worden met een [[Voorlichtingsdienst]]. In nauwe samenwerking met [[S. Gruppelaar]], commandant van de uit het verzet afkomstige O.D. ([[Orde Dienst]]) zorgde deze, met het oorlogsfront nog nabij en in de chaos van dat moment -geen kranten, gas, electriciteit en radio- voor het aanplakken van maatregelen, de verspreiding van op typemachines uitgetikte strooibiljetten en het doorgeven van mondelinge berichten. Als koeriers werden daarbij vanaf de eerste bevrijdingsdag de verkenners van de [[Andreas ZijImansgroep]] ingeschakeld. Deze werd toen geleid door A. Beunes, een collega van Naninck. In korte tijd ontwikkelde de Voorlichtingsdienst zich tot een orgaan dat adviserend, bemiddelend en leidinggevend optrad tussen gezag en bevolking. Zo coördineerde de dienst bijvoorbeeld de hulpverlening aan de oorlogsslachtoffers. Ook was men betrokken bij de organisatie van plechtigheden in de gemeente, zoals een officiële kranslegging op 25 november 1944 op een geïmproviseerd Canadees oorlogskerkhof bij het spoorwegstation. Bij die gelegenheid hield Joep Naninck een toespraak in het Engels en in het Nederlands. Verder organiseerden Van Loon, Naninck en Klerkx midden in oorlogstijd op het Raadhuisplein, met medewerking van de verkennerij, voor de kinderen een Sinterklaasfeestje en op Tweede Kerstdag 1944 een indrukwekkende oecumenische kerstviering. Naninck droeg toen gedichten uit zijn kamptijd voor. Aangezien er in december weer elektriciteit was, kon op beide momenten dankbaar gebruik wonden gemaakt van luidsprekers.

Begin december 1944 was de toestand in Waalwijk weer enigszins genormaliseerd. Met Beekvliet als inspiratiebron bood dit Naninck c.s. op 9 december 1944 de kans om, zoals dat ook wel elders in Brabant gebeurde, een Raad voor Maatschappelijke Vernieuwing op te richten. Deze, met medewerking van het college van B&W tot stand gekomen instelling die vanaf februari 1945 [[Raad voor Maatschappelijke Wederopbouw]] heette, had een zeer brede samenstelling. De leden waren jongeren en ouderen, protestanten en katholieken en afkomstig uit kringen van werkgevers, werknemers, winkeliers, onderwijzers, medici, economen en landbouwers. Ook zat er een theologiestudent hij. Op het moment dat er nog geen gemeenteraad was, vertegenwoordigden zij feitelijk de Waalwijkse bevolking. Hun doel was, zoals Naninck dit formuleerde, '' 'trachten te komen tot een meer organisch opgebouwde maatschappij, tot een christelijke gemeenschap en aldus tot een schoner en grootser Nederland'.'' Het motto '' 'samenwerking boven alle scheidingsmuren uit' '', sloot hier naadloos bij aan. Vertegenwoordigers van de Raad, die - aldus Naninck - niet politiek wilde zijn, werkten op regionaal en provinciaal niveau samen met geestverwanten uit andere plaatsen en stelden daarbij in het voorjaar van 1945 onder meer een hulpverleningsprogramma op voor het bevrijde Land van Heusden en Altena. In Waalwijk zelf werden twee afdelingen gevormd, een voor sociaal-economische problemen en een voor voorlichting en opvoeding. In deze afdelingen werd een nieuw, uitgebreid Waalwijk ontworpen met een streekmuseum, een heemkundevereniging, een wandelpark, een muziekschool, een concertzaal en bioscopen. Verder werd gepleit voor een Volkskredietbank en ondernemingsraden, terwijl er voor de jongeren jeugdconcerten georganiseerd moesten worden. Veel daarvan werd, alhoewel het toen nog ver weg leek, in de loop der jaren gerealiseerd.
Naninck was persoonlijk voornamelijk in de afdeling voorlichting en opvoeding actief. Daarin werd op 23 juli 1945 op zijn initiatief `[[De Waalwijksche Kring voor Kunst en Wetenschap]],' ook ‘De Kunstkring' genaamd, opgericht. Dat was een schot in de roos, want dankzij de Kunstkring, waarvoor M. van EijI concerten, toneel, films en lezingen organiseerde, werd de basis gelegd voor de huidige Waalwijkse [[schouwburg De Leest]].

Deze ontwikkeling heeft Naninck zelf niet meer meegemaakt. In augustus 1945 werd hij eerst waarnemend en in november van dat jaar definitief benoemd tot hoofdredacteur van de ''Provinciale Noordbrabantse en Bossche Courant Het Huisgezin'' (nu ''Brabants Dagblad'') en verliet hij Waalwijk. In deze functie, die hij tot 1978 bekleedde, zette hij zich, trouw aan zijn idealen, in voor een humane maatschappij en bestreed hij '''onrecht, fanatisme en extremisme.''' Voor al zijn verdiensten werd hij benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau en tot Ridder van de Heilige Gregorius. Ook was hij drager van het Verzetskruis. Op 30 juli 1995 overleed Joep Naninck te Vught. Het Waalwijks college van B&W besloot op 30 september 2008 om in het plandeel Bibliotheek in Landgoed Driessen een [[Joep Naninckstraat|straat]] naar hem te vernoemen.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
* J.C.H. Blom e.a., De gijzelaars van Sint-Michielsgestel en Haaren. Het dubbele gezicht van hun geschiedenis (Alphen aan den Rijn 1992).
*Brood en bezinning. Corporatief en cultureel program van De Nederlandsche Unie (Amsterdam z.j.).
*J. Didden, 'De oorlogsjaren' in: Meer dan Onderwijs (Drunen 1991).
*GAW, Archief Voorlichtingsdienst Waalwijk en Raad voor Maatschappelijke Wederopbouw (1945-1953), 1842.
*GAW, Archief van de Waalwijkse Kring voor Kunst en Wetenschap, notulen nr. l, 134.
*GAW, Brabants Dagblad, 1995.
*GAW, De Echo van het Zuiden, 1944,1945.
*GAW, Logboeken Patrouilleleiders Andreas ZijImansgroep (1944),146.
*J.L.G. van Oudheusden, Brabantia Nostra. Een gewestelijke beweging voor fierheid en “schoner" leven 1935-1951 (Tilburg 1990).
*J.L.G.van Oudheusden en J.A.M.Verboom, Herstel en vernieuwingsbeweging in het bevrijde Zuiden (Tilburg 1977).
*F.E..M.Vercauteren, 'Accommodatie als alternatief. Bestuur en leiding van de Waalwijkse R.K. H.B.S.1939-1945' in: De Klopkei 18 (1994), nr.4, 1-44
*F.E.M.Vercauteren,`Herpakken en herstellen. Het dagelijks leven in de eerste weken na de bevrijding van Waalwijk op 30 oktober 1944' in: De Klopkei 29 (2005), nr.1,1-16.
===Voetnoten===
{{References}}

De oorspronkelijke tekst van dit artikel is met toestemming van auteur Frans Vercauteren en uitgever Erfgoed Brabant overgenomen uit [[Brabantse Biografieën|Brabantse Biografieën 8, Sprang-Capelle, Waalwijk, Waspik]]. 
Zie voor meer Brabantse biografieën de website van [http://www.thuisinbrabant.nl/ Thuis in Brabant].
}}

{{DEFAULTSORT: Naninck, Christianus Cornelius}}

[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Kunst en cultuur]]
[[Categorie: Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie: Verzetswerkers]]

Categorie:Dialect en verhalen

2025-10-31T14:01:16Z

Jan: De pagina is leeggehaald

Categorie:Dialect en verhalen

2025-10-31T14:01:09Z

Jan: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Categorie:Dialect en verhalen'

[[Categorie:Dialect en verhalen]]

Categorie:Pagina's met onjuiste bestandskoppelingen

2025-10-31T14:00:17Z

Jan: De pagina is leeggehaald

Categorie:Pagina's met onjuiste bestandskoppelingen

2025-10-31T13:59:44Z

Jan: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Categorie:Pagina's met onjuiste bestandskoppelingen'

[[Categorie:Pagina's met onjuiste bestandskoppelingen]]

Hendrikus van Engelen

2025-10-31T13:58:57Z

Jan:

{{Infobox persoon
|kop = Drik van Engelen
|afbeelding = Drik van Engelen.jpg
|onderschrift = Collectie SALHA, gedeelte van fotonr.14327.
|voornamen = Hendrikus
|roepnaam = Drik
|tussenvoegsels = van
|achternaam = Engelen
|geboortedatum = 13-05-1897
|geboorteplaats = Nieuwkuijk
|overlijdensdatum = 16-04-1962
|overlijdensplaats = Waalwijk
|burgerlijke staat = Gehuwd met Ida Maria van den Houdt
|beroepen = Brievenbesteller
}}
'''Hendrikus (Drik) van Engelen''' (Nieuwkuijk, 13 mei 1897 – Waalwijk, 16 april 1962) was een zoon van schoenmaker Arnoldus van Engelen en diens echtgenote Johanna Schelle. Hij trouwde op 27 januari 1921 te Waalwijk met Ida Maria van den Houdt, met wie hij 8 kinderen kreeg (waaronder de latere cabaretiers [[Ton van Engelen|Ton]] en [[Joop van Engelen|Joop]]). Hij verdiende de kost als brievenbesteller, had aan de Stationsstraat 42a nog enige tijd het sigarenmagazijn ‘Populair’ en verdiende in de avonduren een centje bij als ‘explicateur’ in de [[De film in Waalwijk, 1907-1992|Witte Bioscoop]]. In zijn vrije tijd trad hij op als humorist, voordrachtskunstenaar en sneldichter.

In juli 1898 verhuisde de familie Van Engelen van Nieuwkuijk naar Waalwijk, in 1912 naar Helmond om in 1914 weer terug te keren in Waalwijk. Als smid verbleef zoon Drik nog enige tijd in Gestel (bij Eindhoven). Terug in Waalwijk koos hij echter voor een carrière bij de P.T.T., waar hij begon als brievenbesteller en later voorman-besteller werd. Een ‘eervolle aantekening’ in zijn personeelsdossier verdiende hij in 1937, toen hij op uitnodiging van het hoofdbestuur van de P.T.T. overal in het land voor zijn collega’s lezingen verzorgde met als titel ‘Humor in Brabant.’

In 1916 nam de toen 19-jarige Drik voor de eerste maal deel aan een humoristenwedstrijd en het publiek was onder de indruk van zijn optreden. Bij de viering van zijn 25-jarig jubileum in 1941 telde zijn erelijst maar liefst 124 bekroningen, waaronder 50 eerste prijzen! Naast zijn solo-optredens werkte Van Engelen op het podium ook enige tijd samen met C. Didden uit Waalwijk en ene Vermeeren uit Breda; vanaf 1935 vormde hij samen met [[Tom Burmanje]] het succesvolle [[Duo Hentom|duo Hentom]].

Drik was aanvankelijk lid van [[Toneelvereniging D.V.S.V.]], waar hij o.a. de hoofdrol speelde in [[Teneel|‘Sauls Verwerping’]] (en daarmee op een concours in Tilburg de prijs voor de zwaarste rol won) en waarvan hij in 1922 voorzitter werd. Vier jaar later stapte hij als regisseur over naar [[Toneelvereniging O.O.G.|O.O.G.]], met wie hij in 1929 kampioen van Oost-Brabant werd. Van Engelen was ook medeoprichter en bestuurslid van de Kring Noord-Brabant van de R.K. Dilettantenbond.

Ook voetbal had zijn belangstelling. Hij was enige tijd voorzitter van de [[Voetbalvereniging Quick|voetbalvereniging Quick]] en later van de supportersclub van [[Voetbalvereniging W.S.C.|W.S.C.]]. In het clubblad ‘Goal’ had hij zijn eigen rubriek. Ook voor de bejaarden zette hij zich, samen met het [[Comité Ouden van Dagen]], vele jaren belangeloos in, evenals voor [[buurtvereniging De Sticht]] en het daaraan verbonden revue-gezelschap.

Talloos zijn daarnaast de feestcommissies waarvan Drik van Engelen deel uitmaakte en de voordrachten, gedichten en toespraken die daarvoor uit zijn pen rolden. [[De Echo van het Zuiden]] publiceerde graag de [[Lijst van gedichten van Drik van Engelen|gedichten]] die Drik, als een stadsdichter avant la lettre, bij speciale gelegenheiden schreef, want ‘''… zijn schrijvers- en dichterstalent was heel wat meer dan gewoon alledaags, getuige de vele artikelen en gedichten die hij wijdde aan verdienstelijke personen of bijzondere gebeurtenissen. Doordat hij steeds de gunstige en eerlijke toon wist aan te slaan, werd z’n schrijven door de Waalwijkse bevolking steeds meer en meer geapprecieerd.''’<ref>De Echo van het Zuiden, 20 april 1962.</ref>

Hendrikus van Engelen, ‘''een onzer meest befaamde kleinkunstenaars'',’ overleed in Waalwijk op 16 april 1962.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*De Echo van het Zuiden, diverse edities.
===Voetnoten===
{{References}}
===Zie ook===
*[[Lijst van gedichten van Drik van Engelen]]
*[[Teneel]], verhaal in dialect uit de bundel [[Koffie mee sekraai]], waarin ook Drik van Engelen voorkomt.
}}

{{DEFAULTSORT:Engelen, Hendrikus van}}

[[Categorie:Mensen]]
[[Categorie:Kunst en cultuur]]
[[Categorie:Kleinkunstenaars]]
[[Categorie:Stadsdichters]]

Adolph Johan Rant

2025-10-31T13:58:27Z

Jan:

{{Infobox persoon
|kop = Adolph Johan Rant
|afbeelding =
|onderschrift =
|voornamen = Adolph Johan
|roepnaam =
|tussenvoegsels =
|achternaam = Rant
|geboortedatum = 11-12-1847
|geboorteplaats = Oijen
|overlijdensdatum = 05-08-1914
|overlijdensplaats = Waalwijk
|burgerlijke staat = Gehuwd met Adolphine Agnes Johanna Rant.
|beroepen = griffier, notaris en plaatsvervangend kantonrechter
}}

'''Adolph Johan Rant''' (Oijen, 11 december 1847 – Waalwijk, 5 augustus 1914) was een zoon van notaris Adolph Johannes Rant en Maria Sterk en gehuwd met Adolphine Agnes Johanna Rant (1879-1965). Hij was achtereenvolgens griffier, notaris en plaatsvervangend kantonrechter.

Met ingang van 15 november 1874 werd kandidaat-notaris Adolph Rant Jr. aangesteld als griffier bij het Waalwijkse kantongerecht.

Na het overlijden van zijn [[Adolph Johannes Rant|vader]] werd hem als zodanig eervol ontslag verleend en werd hij per 1 oktober 1884 benoemd tot notaris in Waalwijk.

Bij het kantongerecht keerde hij in 1889 in deeltijd terug als plaatsvervangend rechter, een functie die hij zou blijven vervullen tot aan zijn overlijden.

Op 5 augustus 1914 maakte een hartverlamming een plotseling einde aan het leven van de ‘''als notaris en als mensch zeer geachte''’ Adolph Johan Rant. 
Zijn weduwe hertrouwde later met [[Jan van Gils|dokter Jan van Gils]].

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*SALHA, Bevolkingsregister en registers burgerlijke stand gemeente Waalwijk.
* Tilburgsche Courant, 12 november 1874 en 21 september 1884
* De Standaard, 6 augustus 1889.
*De Echo van het Zuiden, 9 augustus 1914.
}}

{{DEFAULTSORT: Rant, Adolph Johan}}

[[CATEGORIE: WaalwijkWiki:Afbeelding gewenst]]
[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Rechtspraak]]
[[Categorie: Griffiers]]
[[Categorie: Rechters]]
[[Categorie: Notarissen]]

Hendrikus Loeff

2025-10-31T13:57:55Z

Jan:

{{Infobox persoon
| kop = Hendrikus Loeff
| afbeelding =
| onderschrift =
| voornamen = Hendrikus
| roepnaam =
| tussenvoegsels =
| achternaam = Loeff
| geboortedatum = 16-06-1817
| geboorteplaats = Baardwijk
| overlijdensdatum = 13-01-1880
| overlijdensplaats = Baardwijk
| beroepen = Burgemeester/gemeentesecretaris
}}

'''Hendrikus Loeff''' (Baardwijk, 16 juni 1817 - Baardwijk, 13 januari 1880) was burgemeester van Baardwijk van 10 maart 1842 tot 13 januari 1880.

Op voordracht van de gemeenteraad en met goedkeuring van de gouverneur der provincie was Hendrik Loeff per 20 april 1840 tot secretaris benoemd. Per 10 maart 1842 volgde hij zijn vader [[Johannes Loeff]] op, die tot aan zijn overlijden op 6 november 1841 burgemeester van Baardwijk was geweest. Met deze benoeming kwam de combinatie van burgemeester/secretaris tot stand, welke vereniging van betrekking tot aan de opheffing van de gemeente bleef bestaan. Door deze combinatie behoefde het burgemeestersambt niet als bijbaan te worden uitgeoefend. Loeff was gedurende een aantal jaren tevens raadslid, een combinatie die toen nog voorkwam. Gezien zijn kennis van zaken en met het oog op het belang van de gemeente, werd hij in 1846 tot secretaris/penningmeester van het polderbestuur van Baardwijk benoemd. Daarnaast was hij regent van het [[Oud-Manhuis]].

Tijdens zijn bestuursperiode werd de straat door Baardwijk, onderdeel van de route ’s-Hertogenbosch-Geertruidenberg, overgedragen aan de provincie. In 1878 kwam een nieuw schoolhuis tot stand en een jaar later werd een nieuw raadhuis opgeleverd. Hendrik Loeff beijverde zich ervoor dat in Baardwijk, of anders zo dicht mogelijk bij die plaats, een spoorwegstation zou worden aangelegd. Toen hij op 13 januari 1880 stierf, had hij slechts één raadsvergadering uit zijn veertigjarige loopbaan niet kunnen voorzitten.

{{StartOpvolging}}
{{OpvolgingCombi
| lijst = [[:Categorie:Burgemeesters van Baardwijk|Burgemeester van Baardwijk]] 1842 - 1880
| vorige = [[Johannes Loeff]]
| volgende = [[Josephus A.J. van Heijst]]
}}
{{EindOpvolging}}

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
De oorspronkelijke tekst van dit artikel is met toestemming van auteur Jan Rosendaal overgenomen uit: 'Honderdtachtig jaar burgemeesters in Waalwijk, Baardwijk en Besoijen', ''De Klopkei'' (14e jaargang, 3e kwartaal 1990) blz. 10.
}}

[[CATEGORIE: WaalwijkWiki:Afbeelding gewenst]]
[[Categorie: Bestuur en politiek]]
[[Categorie:Mensen]]
[[Categorie:Burgemeesters]]
[[Categorie:Burgemeesters van Baardwijk]]

{{DEFAULTSORT:Loeff, Hendrikus}}

Theodorus Josephus van Delft

2025-10-31T13:56:07Z

Jan:

{{Infobox persoon
| kop = Theo van Delft Jansz
| afbeelding = Theo van Delft Jansz.jpg
| onderschrift = Foto J.T.M. van Delft
| roepnaam = Theo
| volledige naam = Theodorus Josephus van Delft
| geboortedatum = 11 december 1914
| geboorteplaats = Waalwijk
| overlijdensdatum = 21 maart 2005
| overlijdensplaats = Nijmegen
| beroepen = kunstschilder
}}

'''Theo van Delft Jansz''' (Waalwijk, 11 december 1914 – Nijmegen, 21 maart 2005) was een kunstschilder uit de beroemde Waalwijkse kunstenaarsfamilie Van Delft.

Zoals de toevoeging achter zijn naam al zegt, is deze Theo van Delft een zoon van [[Jan van Delft|Jan]] en daarmee een oomzegger van de andere [[Theo van Delft|Theo]] (1883-1967). Hij is vernoemd naar zijn beide grootvaders, [[Theodorus Arnoldus van Delft|Theodorus A. van Delft]] en [[Josephus Mathieu Groenen|Josephus M. Groenen]].

Al op jonge leeftijd was het duidelijk dat ook 'kleine' Theo gezegend was met het artistieke talent van de familie Van Delft. Het is dan ook niet verwonderlijk dat hij na de HBS zijn officiële opleiding tot schilder startte aan de academies te Tilburg (waar hij onder andere les kreeg van zijn vader) en Den Haag, waarna hij nog een half jaar in Parijs studeerde.

In augustus 1940 haalde Theo zijn MO-akte en hospiteerde daarvoor enige tijd op de [[Waalwijkse H.B.S.]] Toen oom Theo kort daarna ziek werd, vroeg men neef Theo om hem te vervangen en gedurende twee maanden verzorgde hij toen de tekenlessen voor de leerlingen van zijn oom. Wat later in de oorlog assisteerde hij oom Theo nog bij de bekende muurschilderingen in de hal van [[schoenfabriek Van Haren]].

Theo van Delft Jansz ontwikkelde zich allereerst als (kinder-)portretschilder, maar schilderde ook landschappen en stillevens. In 1950 vertrok Theo naar Curaçao; in 1963 keerde hij met zijn gezin terug naar Nederland en vestigde zich in Nijmegen. Sinds 1950 werkte hij als leraar, maar hij bleef veel gevraagd voor zijn portretten en onder andere zijn bloemstillevens.

{{Appendix||2=
==Appendix==
===Bronnen===
*Kinderen Theo van Delft Jansz, 'Theo van Delft Jansz', ''[[De Klopkei]]'', 35e jaargang, 1e kwartaal 2011.
===Externe links===
Meer informatie over Theo van Delft Jansz op de door zijn kinderen samengestelde website: [http://www.theovandelftjansz.nl www.theovandelftjansz.nl]
}}

{{DEFAULTSORT: Delft, Theodorus Josephus van}}

[[Categorie: Mensen]]
[[Categorie: Kunst en cultuur]]
[[Categorie: Kunstschilders]]

Mr. van Coothstraat 55

2025-10-31T13:54:07Z

Jan:

{{Infobox gemeentelijk monument
| kop =
| afbeelding = Mr Van coothstraat 55.jpg
| onderschrift = Collectie heemkundekring De Erstelinghe
| monumentsoort = Gemeentelijk monument
| monumentnummer = 1993-8
| straatnaam = Mr. van Coothstraat
| huisnummer = 55
| huisnummertoevoeging =
| oorspronkelijke functie = schoolgebouw
| bouwjaar = 1914
| architect =
| b&w besluitnummer = B010.0459
| b&w besluitdatum = 11-5-1993
}}
Het voormalige ''TNO-gebouw'' aan de '''Mr. Van Coothstraat 55''' is sinds 1993 een gemeentelijk monument. In het gebouw was van 1914 tot 1975 de [[Vakschool voor de Leder- en Schoenindustrie]] gehuisvest alsmede van 1914 tot 1997 het [[Lederinstituut T.N.O.]]

Het pand doet thans onder de naam 'de Schoener' dienst als bedrijfsverzamelgebouw.

[[Categorie:Gebouwen]]
[[Categorie:Monumenten]]
[[Categorie:Gemeentelijke monumenten]]